Sự thật giản dị mà ai cũng né tránh

Bạn đang đọc kỳ 2 của chuỗi 25 bài Mỉm cười bước qua cửa tử.

Không một bác sĩ nào dám chắc sáng mai ta còn thức dậy, vậy mà ta vẫn sống như thể mình bất tử. Đức Nhiếp Chính Vương gọi niềm tin ấy là một tấm màn ảo tưởng êm ái.

“Tối nay tôi nằm xuống ngủ. Nhưng chẳng có gì bảo đảm chắc chắn rằng sáng mai tôi sẽ thức dậy.”

Đức Nhiếp Chính Vương Gyalwa Dokhampa thường mở đầu lời dạy về cái chết bằng một câu giản dị đến lạnh người như thế. Câu nói ấy nghe có vẻ u ám. Nhưng nếu thành thật, có ai trong chúng ta dám cam đoan điều ngược lại?

Ngài kể, một người bạn của Ngài từng nói nửa đùa nửa thật rằng ngày nay người ta chết theo những cách rất lạ. “Sao vậy?” Ngài hỏi. “Họ bị đau tim à?” Người bạn đáp: “Không. Họ chỉ đơn giản là ngừng thở thôi.” Chúng ta thường hình dung cái chết như một cảnh trong phim: có nhạc nền báo hiệu, có điềm gở từ trước, có thời gian để nói lời từ biệt. Nhưng sự thật giản dị hơn nhiều. Gần như tất cả chúng ta đều không biết khi nào mình nhắm mắt, cũng chẳng biết sáng mai mình có còn mở mắt ra hay không. Cái chết không ồn ào. Nó chỉ lặng lẽ đến, như một hơi thở nhẹ nhàng thoát ra mà không còn hơi thở kế tiếp.

Tấm màn ảo tưởng

Vậy mà ngày qua ngày, chúng ta vẫn sống như thể mình sẽ chẳng bao giờ chết.

Khi nghĩ về tương lai, ta nghĩ tới mười năm, hai mươi năm sắp tới: kết hôn, sinh con, dựng nhà, nhìn con cái rồi cháu chắt lớn lên. Ta lo lắng không ngừng, bởi tận sâu trong lòng, ta tin rằng mình sẽ còn ở đây mãi mãi. Chẳng ai thật sự sẵn sàng ra đi. Và chính vì không sẵn sàng, nên khi khoảnh khắc ấy đến, việc buông bỏ cuộc đời trở thành điều khó khăn nhất.

Có lần, trên đường tới một trung tâm tu học, Đức Nhiếp Chính Vương đi ngang một nghĩa trang trải dài ngút mắt với hàng hàng bia mộ. Ngài chợt nghĩ: ở dưới những tấm bia ấy, mỗi người từng có một cái tên, một công việc, một mức lương, có khi là hai đứa con và vài người bạn thân. Có người từng là công dân của một cường quốc, từng nắm trong tay tấm thẻ cư trú mà bao người mơ ước. Vậy mà rốt cuộc, tất cả đều phải rời đi. Dù có đại dịch hay không, bệnh viện và những nơi hỏa táng trên thế giới này chưa bao giờ vắng người. Mỗi giây trôi qua, lại có biết bao sinh mạng lặng lẽ khép lại.

Sự thật là không một bác sĩ nào trên đời dám bảo đảm rằng sáng mai ta sẽ thức dậy. Vậy thì dựa vào đâu mà ta tin chắc mình sẽ sống mãi? Niềm tin ấy, theo Ngài, không phải là sự thật. Nó chỉ là một tấm màn ảo tưởng — êm ái, dễ chịu, và khiến ta cảm thấy an toàn. Đại dịch vừa qua sở dĩ khó chấp nhận đến thế, có lẽ vì nó đã giật phăng tấm màn ấy, buộc ta phải đứng trần trụi trước sự vô thường của kiếp người.

Lược trích từ cuốn “Mỉm Cười Bước Qua Cửa Tử” — biên soạn theo bài giảng pháp tu Đức Phật A Di Đà của Đức Nhiếp Chính Vương Gyalwa Dokhampa.

Kỳ 3: Hai cách sống khi biết đời vô thường

Xem lại kỳ 1 tại đây