Lý do và lợi ích của việc giữ gìn Ngũ Giới trong Đạo Phật

NGŨ GIỚI
 

Sau khi quy - y Tam bảo rồi, người Phật tử tại gia phải sống đúng theo quy luật mà Đức Phật đã chế ra để tiến bước trên đường Đạo. Quy luật ấy là Ngũ giới. Người theo Đạo Phật phải sống theo Tam quy, Ngũ giới, không thể chỉ thụ Tam quy mà không trì Ngũ giới. Người đã phát tâm quy y Tam bảo là đã bước chân lên nấc thang giải thoát, nhưng nếu không giữ năm giới là chỉ mới bước một nấc đầu rồi dừng lại, không thể tiến đến giải thoát thật sự được.

Năm giới này không những đưa người mạnh tiến trên đường giải thoát, mà còn đem lại trật tự an vui, hoà bình cho gia đình, quốc gia, xã hội nữa. Ngũ giới chính là giềng mối chắc thật tạo hạnh phúc cho cá nhân và đoàn thể, chính là người thầy ngăn ngừa chúng ta làm điều sai trái. Vì thế, đức Phật Thích Ca đã có lời di giáo trước khi Ngài nhập Niết bàn:

“Sau khi ta diệt độ, người tu hành phải tôn kính giới luật làm thầy; dầu ta còn tại thế để dạy dỗ các ngươi mấy ngàn đời đi nữa, ta cũng không thêm điều nào ngoài giới luật”

1. Định nghĩa:
Ngũ giới là năm điều răn cấm mà Phật đã chế ra, để ngăn những tưởng niệm ác, nói năng chẳng lành, hành động bất chính. Năm điều răn ấy là: Không được giết hại, không được trộm cắp, không được tà dâm, không được nói dối, không được uống rượu.

NĂM GIỚI

I. Giới thứ nhất: Không được giết hại.

Phật giáo cấm sát sinh bởi nhiều lý do sau:

a.  Tôn trọng sự công bằng:

Chúng ta ai cũng coi sinh mạng mình là quý, là một của báu tuyệt đối. Nếu ai mưu hại là mình chống trả triệt để bảo vệ mạng sống. Mình đã biết quý trọng sinh mạng mình, tại sao lại muốn chà đạp sinh mạng người ? Suy rộng ra, các loài vật cũng biết quý trọng mạng chúng. Như khi một con bò hay một con lợn sắp bị đập đầu, chọc tiết, ta thấy sự phản kháng mãnh liệt, sự đau thưong cùng cực của chúng bằng những tiếng kêu la, những cái giẫy giụa. Theo lẽ công bằng, điều ta không muốn ai làm cho ta đau khổ thì ta cũng đừng làm cho người khác hay loài khác phải khổ đau. Đức Phật dạy “Ai ai cũng sợ gươm đao, ai ai cũng sợ sự chết chóc. Vậy nên lấy lòng mình suy lòng người, chớ giết, chớ bảo giết!”.

b.  Tôn trọng Phật tính bình đẳng:

Chúng sinh mỗi loài tuy thân hình khác nhau nhưng vẫn đồng một Phật tính. Phật tính đã bình đẳng thì không thể viện một lý do gì để nói rằng Phật tính ở người có giá trị hơn ở động vật, ở giai cấp này, màu da này, có giá trị hơn ở giai cấp kia, màu da kia. Sát hại một sinh vật là sát hại Phật tính.

c. Nuôi dưỡng lòng từ bi:

Đức Phật xem mọi loài như con nên Ngài không đồng ý cho đệ tử sát hại sinh vật trong bất cứ trường hợp nào. Bởi vì đang tâm giết hại sinh mạng là lòng độc ác đã cực thịnh, tâm từ bi bị bóp nghẹt. Nhẫn tâm vô cớ giết một con vật thì tính bạo ác không kém giết một mạng người. Nhẫn tâm làm cho kẻ khác hay vật khác phải giãy giụa, rên siết, quằn quại trong máu đào, trong lệ nóng trước khi trút hơi thở cuối cùng là tự giết lòng từ bi của mình, là bóp chết cái mầm thương yêu quý báu trong tâm hồn chúng ta. Như thế khó mà tu hành để thành chính quả được. Đức Khổng Tử có nói: “Văn kỳ thanh, bất nhẫn thực kỳ nhục, kiến kỳ sinh, bất nhẫn kiến kỳ tử’. (Nghe tiếng kêu la của con vật không nỡ ăn thịt nó; thấy nó sống, không đành thấy nó chết). Như vậy, người có tâm từ bi hay lòng nhân ái đều không nỡ sát hại người hay vật.

d. Tránh nhân quả báo ứng oán thù:

Khi ta giết một người hay một con vật thì sự oán hận của họ tràn trề, khó dập tắt được. Họ vì thân cô thế cố, vì yếu sức nên bị ta giết hại. Trong khi ấy, họ ốm khối căm hận, chờ dịp báo thù, hay con cái, thân thích của họ sẽ báo thù lại. Cứ thế, mỗi ngày ta đều gieo căm hờn cho người và vật, tích luỹ lâu ngày khối oan gia ấy to hơn sức ta, chừng ấy ta sẽ bị nó sát hại lại. Càng tạo nghiệp sát, càng lao mình vào vòng đau khổ. Đức Phật dạy: “Thường sinh tâm sát hại, càng tăng trưởng nghiệp khổ, mãi xoay vần trong sinh tử, không có ngày ra khỏi” (Kinh Lăng già).

Lợi ích của sự không giết hại

a. Về phương diện cá nhân:

Một người không tàn nhẫn sát nhân, hại vật, không độc ác làm đổ máu, không lóc da, xẻ thịt, chặt đầu, cắt cổ…, thì trong lòng không bức rứt hối hận, thân tâm được nhẹ nhàng, thư thái, giấc ngủ được an lành, nét mặt được hiền hoà, trong sáng.

b. Về phương diện xã hội:

Nếu tất cả nhân loại trên thế giới này đều giữ đúng luật thứ nhất này của đạo Phật thì chiến tranh sẽ không có mà các nghiệp sinh tử luân hồi cũng được giải thoát. Cho nên lời Tổ xưa có dạy:

Thập phương hà xứ động đao binh?

Gia gia, hộ hộ đồng tu thiện,

Thiên hạ hà sầu bất thái bình?

Mười phương nào có nổi đao binh?

Mỗi nhà, mỗi chốn đều tu thiện,

Thiên hạ lo gì chẳng thái bình?

Hạn chế: Vẫn biết giết hại là tạo nhân khổ, nhưng người tại gia còn ăn mặn, còn làm công kia việc nọ, thì khó tránh khỏi phạm giới sát. ở đây không bắt buộc chúng ta phải triệt để, chỉ cần giữ phần quan trọng là không giết người và các con vật lớn như: trâu, bò, ngựa, chó, lợn, dê. Còn những con vật nhỏ, nếu tránh giết được bao nhiêu thì quí bấy nhiêu. Chúng ta nên đi từ từ thì chắc chắn hơn. Nhất là không nên giết hại sinh vật một cách vô ích, giết để thoả lòng thích giết.
 

Trong khi giữ giới sát, chúng ta nên đề phòng hai điều sau đây:

a. Không nên để cho ác ý sinh khởi:

Giết một con vật lớn mà vì vô tình hay vì tự vệ, thì cái quả báo của nó còn nhẹ hơn là giết một con sâu cái kiến với ác ý muốn giết cho vui tay.

b. Nên tránh sự huân tập trong hoàn cảnh giết hại:

Những đứa trẻ lên 5, lên 3 ra sân gặp chuồn chuồn, bươm bướm chụp bắt rồi ngắt đầu, rứt cánh... nếu cha mẹ thấy mà không trách mắng ; đến 12, 13 tuổi, chúng sắm lưới giăng câu bắn chim, bắt cá; đến 20, 25 tuổi, chúng chọc tiết lợn, giết chó... vẫn không bị ngăn cấm, thì sau này quen với tính hung bạo, trong cơn giận giữ, chúng có thể giết người không gớm tay. Vậy không những chúng ta không nên để tự do cho con cái quen với sự giết hại sinh vật, mà cũng không nên cho chúng tận mắt nhìn những cảnh chém giết ở các rạp chiếu phim hay ở giữa đời thường.

II. Giới thứ hai: Không được trộm cướp.

Ai cũng biết trộm cướp là lấy những vật thuộc quyền sở hữu của người khác mà không có sự ưng thuận, hay cưỡng ép người ta ưng thuận bằng vũ lực hoặc quyền hành. Những vật quý giá như nhà cửa, ruộng vườn, tiền bạc, ngọc ngà, cho đến vật hèn mọn như lá rau, trái ớt v.v người ta không cho mà mình cố tình lấy đều là trộm cướp.

Nếu vì nghèo nàn túng thiếu, vợ ốm con đau, thiếu gạo, thiếu thuốc, nên phải buộc lòng gian xảo, thì tội còn được trông trước chứ đã giàu có, ăn sung mặc sướng, lên xe xuống ngựa mà còn lường gạt người lấy của, cướp công để sống một cách vương giả trên mồ hôi nước mắt của kẻ nghèo đói, thì tội ác thật nặng nề.
 

Vì lý do gì Đức Phật cấm trộm cướp? Đức Phật cấm trộm cướp vì những lý do sau đây:

a. Tôn trọng sự công bằng:

Chúng ta không muốn ai lấy của mình tại sao lại chăm chăm muốn đoạt của người? Quyền sở hữu cá nhân của ta, ta biết tôn trọng, thì tại sao ta lại chà đạp lên quyền sở hữu của người? Làm như thế là trái lẽ công bằng. Một xã hội mà thiếu công bằng thì không thể tồn tại lâu dài được.

b. Tôn trọng sự bình đẳng:

Mỗi người đều có Phật tính như nhau, tại sao ta lại muốn làm khổ người khác để ta được sung sướng? Tại sao ta lại muốn hưởng những đặc ân bất chính trong khi ta cũng chỉ là một con người như bao con người khác?

c. Nuôi dưỡng lòng từ bi:

Một khi vô ý đánh mất một vật gì hay một số tiền, ta buồn khổ, ăn không ngon, ngủ không yên vậy tại sao lại nỡ tâm lấy của người để cho người phải khóc than đau khổ vì ta? Người ta thường nói: “Tiền tài là huyết mạch”. Như vậy kẻ cướp đoạt của người tức là cướp đoạt xương máu người, sát hại sinh mạng người vậy. Chỉ những người không có lòng thương người, tán tận lương tâm mới làm nhũng việc đen tối như vậy. Còn ta, đã là Phật tử, đang cố gắng nuôi dưỡng lòng từ bi, ta không thể trộm cướp của ai được.

d. Tránh nghiệp báo oán thù:

Trong xã hội có tổ chức, tôn trọng lẽ công bằng, thì tội trộm cưóp bao giờ cũng bị trừng trị. Ăn trộm thì bị đưa ra toà án Tiểu hình, ăn cướp thì ra toà Đại hình. Khi chưa bị bắt, kẻ trộm cướp phải tìm trăm phương ngàn kế để trốn tránh, sống chui rúc trong bóng tối. Khi bị bắt, kẻ trộm cướp phải bị trói buộc, tra khảo, giam cầm. Phận mình đã đành hao thân khổ trí, nhưng gia đình mình, cha mẹ, vợ con cũng buồn rầu, xấu hổ và mất hết cả hy vọng ở tương lai.

Nhưng nếu luật pháp thế gian không trừng trị thì người trộm cướp cũng không thoát khỏi luật nhân quả nghiệp báo. Trộm cướp của người thì sẽ bị người trộm cướp lại, gây bao thù oán khổ đau. Đức Phật dạy:

Kim sinh cầu đắc tha nhân vật,

Bất giác chung thiên thụ mã ngưu

Dịch nghĩa:

Khoét vách đào tường chi những đâu,

Ngàn mưu trăm kế luống tham cầu

Của người dầu có đời nay được,

Đời khác luôn luôn kiếp ngựa trâu.

Lợi ích của sự không trộm cướp.

a. Về phương diện cá nhân:

Người không gian tham thì đời sống hiện tại được an ổn, không bị bắt bớ giam cầm, tù tội, đi đâu cũng được mọi người tin cậy, giao phó cho mình nhũng địa vị quan trọng. Người không gian tham thì đời sau được hưởng phúc báo giàu sang, an vui, và con cháu nhiều đời cũng thừa hưởng nhờ dư phúc của ông bà, cha mẹ mà được vinh hiển.

b. Về phương diện đoàn thể:

Nếu một ngày nào trong xã hội không ai có tâm gian tham, trộm cướp thì nhà nhà không cần đóng cửa, của cải chẳng phải giữ gìn, vật đánh rơi không mất,  thật không còn gì sung sướng hơn! Người ta khổ bởi không có của, nhưng kẻ có của nhiều cũng vẫn khổ, vì phải lo giữ gìn. Người không trộm cướp tức là đã âm thầm ban cho người khác sự yên ổn rồi.

Nhà Nho có câu: “Nhân phỉ nghĩa hất giao, vật phi nghĩa bất thu”. Huống chi chúng ta là Phật tử lại đi trộm cướp hay sao?

III. Giới thứ ba: Không được tà dâm.

Tà dâm tức là muốn nói về sự dâm dục phi lễ, phi pháp. Luật dạy người xuất gia ly tục phải dút hẳn dâm dục, còn người tại gia thì không được tà dục. Khi vợ chồng có cưới hỏi đủ lễ gọi là chính; ngoài ra, lén lút lang chạ làm việc phi pháp gọi là Tà. Nhưng nếu vợ chồng chính thức đi nữa mà ăn nằm không phải chỗ, gần gũi nhau không chừng mực thì cũng thuộc về tà dâm cả. Đó là nói về mặt thô thiển. Nói một cách tế nhị hơn, thì phàm những sự phóng tâm đắm sắc, nghĩ ngợi bất chính, chơi bời lả lơi, cũng đều thuộc về loại tà dâm.

Phật cấm tà dâm vì những lý do sau đây:

a. Tôn trọng sự công bằng:

Mỗi người ai cũng muốn gia đình mình đầm ấm, yên vui, vợ con mình đoan chính thì sao lại đi phá hại gia cương, làm nhục nhã tông môn người, đưa vợ con người vào con đường dâm loạn.

b. Bảo vệ hạnh phúc gia đình:

Không gì đau khổ, đen tối hơn khi trong một gia đình mà người chồng hoặc vợ có lòng dạ riêng tư, tà dâm. Hạnh phúc đâu còn khi chồng vợ không tin nhau? Khi một gia đình lâm vào cảnh ấy, thì con cái sẽ nhếch nhác, xấu hổ, bê tha, côi cút, bà con không đoái hoài đến, sự nghiệp thì tan tành, làng xóm chê bai, danh giá hoen ố. Điều kiện thiết yếu để giữ vững hạnh phúc gia đình chính là lòng chung thuỷ của hai vợ chồng. Người ta thường bảo: "Thuận vợ thuận chồng, tát bể Đông cũng cạn". Vì sự tà dâm của một trong hai người bạn đường mà trong gia đình thường xảy ra những sự ghen tuông, cãi vã đánh đập có khi dẫn đến án mạng. Có khi để trả thù, người ta thường thấy xảy ra cảnh "Ông ăn chả, bà ăn nem". Một người chồng để tâm dòm ngó vợ con người thì chính vợ con họ cũng lăm le vạch rào sang nhà kẻ khác rồi. Họ phá hạnh phúc gia đình người thì chính hạnh phúc gia đình họ cũng tan rã trước. Cho nên cấm tà dâm là một điều kiện cần thiết để xây dựng hạnh phúc cho gia đình mình và gia đình người.

c. Tránh oán thù và quả báo xấu xa:

Đức Phật dạy: "Người ôm lòng ái dục cũng như kẻ cầm đuốc đi ngược gió, ắt bị nạn cháy tay" (Kinh Tứ Thập Nhị Chương). Thật vậy, người có tâm xấu xa đắm mê sắc dục không chóng thì chầy quyết sẽ bị hại, không tan nhà mất nước thì cũng gãy chân mất mạng bởi mũi súng, ngọn gươm. Xưa nay, những kết quả thảm khốc đen tối do sự đắm mê sắc dục gây ra không thiếu gì, chúng ta chỉ cần dở những chồng sách lịch sử hay những trang báo hàng ngày sẽ thấy nhan nhản trong mỗi bài, mỗi đoạn.

Trong các sự oán thù, không có sự oán thù nào mãnh liệt bằng sự oán thù do sự lừa dối hay phụ bạc về tình ái gây ra. Các cuộc án mạng xảy ra hàng ngày, phần lớn là kết quả của tà dâm.

Lợi ích của sự không tà dâm

Giữ giới cấm tà dâm sẽ có những lợi ích sau đây:

a. Về phương diện cá nhân:

Kinh Thập Thiện nói: "Người thế gian khô mị tà hạnh thì được hưởng bốn điều lợi như sau:

- Sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đều được vẹn toàn.

- Trọn đời được người kính trọng.

- Đoạn trừ hết cả phiền luỵ quấy nhiễu.

- Cuộc tình duyên trọn đời không ai dám xâm phạm.

b. Về phương diện đoàn thể:

Trong một xã hội mà cũng không tà hạnh thì gia đình được yên vui hạnh phúc, những sự thường luân bại lý sẽ tiêu tan, những cảnh thù hiềm, chém giết không xảy ra nữa; con cái được chăm sóc mạnh khoẻ, nâng niu, xã hội sẽ cường thịnh.

Nói tóm lại, cõi Sa bà ô trược, đau khổ này, sẽ biến thành thế giới thanh tịnh, an vui.

IV. Giới thứ 4. Không được nói sai sự thật.