Động cơ Quy y

II. ĐỘNG CƠ QUY Y

Sự Quy y chân chính sẽ giúp hành giả định hướng đúng đắn cho hành trình tu tập của mình, từ đó đạt được mục đích tối hậu giải thoát giác ngộ. Quy y chân chính phải được xuất phát từ động cơ chân chính. Vì vậy, trước khi thực hành Quy y, hành giả cần quán xét xem động cơ của mình là gì, liệu đó có phải là động cơ đúng đắn hay không?

Một trong những phương pháp giúp chúng ta soi xét lại động cơ của mình để có chính kiến trong việc Quy y chính là thiền quán về “Tứ Niệm Pháp”. Đây là pháp thiền quán vô cùng quan trọng mà bất kỳ ai tu tập cũng đều nên thực hành. “Tứ Niệm Pháp” bao gồm bốn đề mục cần được suy niệm và thiền quán một cách sâu sắc với mục đích mang lại cho chúng ta những tri kiến đúng đắn về bản chất của cuộc sống vô thường, vô ngã, khổ và không. Từ đó, chúng ta có thể phá bỏ những chấp trước sai lầm, biết trân trọng giá trị kiếp người và tận dụng từng giây từng phút của đời sống một cách hữu ích. Do vậy, pháp tu này được gọi là bốn pháp quán “xoay tâm về với Pháp”, đưa tâm trở về với hiểu biết chân thực.

1. Thiền quán Tứ niệm pháp để có động cơ Quy y chân chính 

    a. Tầm quan trọng của Tứ Niệm Pháp

Tại sao Tứ Niệm Pháp được coi là một pháp thực hành căn bản và thiết yếu? Sự thật là cuộc sống vốn quý giá song cũng rất vô thường, đầy ắp những thăng trầm, thịnh suy, vinh nhục và kết cục cái chết tất yếu. Khi tử thần vẫy gọi cũng là lúc chúng ta phải bỏ lại tất cả sau lưng, những mục tiêu, kế hoạch, sự thành công, thất bại, mọi sở hữu thế gian và niềm vui nỗi buồn đều trở nên vô nghĩa. Vào thời điểm quan trọng ấy, bạn chỉ có một mình đơn độc, đối diện với nỗi sợ hãi khủng khiếp và vô số cạm bẫy nguy nan. Lúc ấy, đâu sẽ là điểm tựa và hành trang cho bạn?

Sẽ không khó để có câu trả lời. Khi tiến trình chết diễn ra, những người thân yêu, tiền tài danh vọng đều không giúp được gì cho bạn, duy chỉ có hành trang tâm linh, những kinh nghiệm thực hành và thiện nghiệp tích lũy trong đời sống kiếp trước mới có thể đồng hành, mang lại cho bạn nguồn sức mạnh và sự tự chủ, bình thản trước cái chết.

Nay ta thoát khỏi vương tám nạn,

Được thân người toàn vẹn, phúc thay.

Nếu không nắm lấy cơ may,

Dịp nào còn được như vầy nữa sao?

Một trong những căn bệnh khó chữa của con người là không biết trân trọng những gì mình đang có. Những thứ không phải bỏ công sức, tiền bạc để sở hữu thường không được chúng ta coi trọng. Đối với thân thể này cũng vậy, chúng ta thường cho rằng việc có mặt trên cõi đời và sở hữu một cơ thể lành lặn là điều đương nhiên, chẳng có gì phải bàn cãi. Nếu không nhận ra thân người là quý giá, chúng ta sẽ không biết trân trọng và sẽ không chịu nỗ lực tinh tấn trong đời sống cũng như trong sự thực hành tâm linh. Bởi vậy, “biết trân trọng” là yếu tố cần phát triển trước tiên, biết trân trọng những gì mình đang có giúp chúng ta luôn thấy an vui tự tại và có thể sử dụng thân người một cách có ý nghĩa nhất.

Theo quan kiến Phật giáo, có được “thân người” là vô cùng quý giá và hoàn hảo, bởi vì được sinh ra làm người giúp chúng ta thoát khỏi tám nạn lớn và có được mười điều may mắn vô cùng hy hữu sau:

Thoát khỏi tám nạn lớn gồm:

Khi thực hành pháp quán này, chúng ta có thể dành thời gian mỗi ngày ngồi tĩnh lặng và suy ngẫm, phân tích như sau:

Thoát cảnh Địa ngục

Thật may mắn vì bạn không bị sinh trong Địa ngục. Đó là nơi khổ não chồng chất, dù là địa ngục nóng hay lạnh, chúng sinh ở đó phải chịu đau đớn suốt đêm ngày, không có được một giây phút bình an, không được biết đến Tam Bảo Phật, Pháp, Tăng. Cho dù có nghe đến giáo pháp, họ cũng không thể tư duy thực hành.

Thoát cảnh Ngã quỷ

Cõi Ngã quỷ lại bị chi phối bởi đói khát dày vò. Chúng sinh nơi đó không thể nghe được giáo pháp do ác nghiệp ngăn che. Một số loài quỷ có thể nghe được giáo pháp nhưng lại không đủ trí tuệ và sự an bình nội tâm để thực hành.

Thoát cảnh Súc sinh

Hãy thiền định suy ngẫm về loài Súc sinh đắm chìm trong si mê, ngu muội. Loài vật luôn trong cuộc chiến bảo toàn mạng sống, không biết lúc nào sẽ bị chết đói hay ăn thịt. Dù một con vật có thể nghe một bài Pháp, nó vẫn không đủ khả năng hiểu và thực hành, do đó không thể đạt được giải thoát. Phúc duyên may mắn thay bạn đã không phải sinh vào những cảnh khổ như thế mà lại được làm người với đầy đủ khả năng thực hành Phật Pháp.

Thoát cảnh sinh lên cõi Trời Trường thọ

Chúng sinh khi sinh lên cõi Trời Trường thọ sẽ an trụ vô số đại kiếp trong trạng thái định, không tạo thêm ác nghiệp song cũng không thể đoạn trừ phiền não. Khi Đức Phật ra đời thuyết Pháp họ cũng không biết tìm đến để nghe, không tích lũy thêm được thành tựu tâm linh nào cho đến khi kiếp sống đó kết thúc. Khi hết phúc báo, vô số ác nghiệp được tích tụ từ vô thủy kiếp sẽ khơi dậy và khiến họ đoạ lạc. Được sinh lên cõi Trời còn được gọi là “tai nạn kiếp thứ ba”, nghĩa là kiếp này chúng ta làm phúc, kiếp sau lên trời nhưng kiếp sau nữa chắc chắn sẽ đoạ lạc. Đây chính là nạn sinh vào cõi Trời Trường thọ để ta thấy được sự may mắn khi được tái sinh trong thân người.

Thoát khỏi cảnh sáu căn khiếm thiếu

Nếu bị khiếm thị, bạn sẽ không thể nhìn thấy bậc Thầy, chư Phật, Bồ tát, bạn không thể quán tưởng, đọc tụng hay nghiên cứu Kinh điển. Nếu bị khiếm thính, bạn sẽ không thể nghe giáo pháp giải thoát, những lời khẩu truyền quán đỉnh từ bậc Kim cương Thượng sư. Tương tự, nếu bị câm ngọng hay tay chân thiếu khuyết thì sự thực hành của bạn cũng sẽ bị hạn chế rất nhiều.

Thoát khỏi cảnh sinh ra nơi biên địa

“Biên địa” chỉ nơi không có Phật pháp. Nếu sinh ra ở một nơi không có Phật pháp, dù có được thân người hoàn hảo thì cũng sẽ thành uổng phí, bởi bạn không biết đường hướng để tu hành. Đời sống của bạn sẽ đắm chìm trong những mối ràng buộc và bận tâm thế tục không thể giải thoát.   

Thoát khỏi cảnh sinh vào thời không có Phật

Kinh điển dạy rằng, quãng thời gian kể từ khi một Đức Phật nhập Niết bàn đến khi một Đức Phật khác đản sinh là rất lâu. Giáo pháp của Đức Phật Thích Ca trải qua 500 năm Chính Pháp, tiếp đến là 1.000 năm Tượng Pháp và sau đó là 10.000 năm Mạt Pháp. Kết thúc thời Mạt Pháp, tất cả xá lợi của Đức Phật từ khắp nơi trên thế giới sẽ quy tụ về Bồ đề Đạo tràng và thị hiện lại hình ảnh Đức Phật Thích Ca một lần nữa trước khi tan biến hoàn toàn. Sau đó, Phật pháp sẽ hoàn toàn biến mất trên thế gian và con người bị chìm đắm trong vô minh u tối trong quãng thời gian dài đến khi Đức Phật Di Lặc đản sinh. Đó quả là một khoảng thời gian dường như vô tận mà chúng sinh không được thấy ánh sáng Phật pháp, không được nghe đến Tam Bảo dù chỉ một lần. Được sinh làm người vào thời gian này cũng không có chút lợi lạc nào .

Thoát khỏi cảnh không có tín căn.

Không có tín căn hay niềm tin vào Phật pháp là một bất hạnh rất lớn. Những người không có niềm tin Phật pháp, phủ nhận lý nhân quả sẽ chỉ lãng phí kiếp người của mình để tạo tác vô số nghiệp trôi lăn trong luân hồi.

Trên đây gọi là tám nạn lớn mà bất cứ chúng sinh nào cũng có nhiều khả năng gặp phải trong luân hồi. Hãy nhận thức rằng việc thoát khỏi đồng thời tám nạn này là điều kỳ diệu hy hữu mà bạn cần biết bao thiện nghiệp phúc báo chín muồi mới có được.

Có được Mười điều may mắn là:

Được sinh làm người: Thân người quý giá và khó được

Thân người quý giá bởi vì cõi Người không quá khổ đau như ba cõi thấp (Địa ngục, Ngã quỷ, Súc sinh), cũng không quá sung sướng đến nỗi chìm đắm và không nhận thức được sự cần thiết thực hành Phật pháp như cõi Trời. Cõi Người là nơi khổ đau và hạnh phúc xen lẫn một cách vừa phải, đủ để làm động lực cho chúng ta tinh tiến thực hành Phật pháp.

Thân người đầy đủ sáu căn, hay đầy đủ chức năng thân tâm

Như đã phân tích ở phần trên, dù chỉ khiếm khuyết một trong sáu căn, bạn sẽ gặp rất nhiều trở ngại trong đời sống cũng như trong sự thực hành Phật pháp. Chúng ta có thể thấy mình vô cùng may mắn vì được sáu căn đầy đủ, cơ thể khỏe mạnh, và được tự chủ đối với thân thể của mình.