Khi vẻ đẹp đánh thức tâm tu tập

Vì sao có những pho tượng an hòa, lại có những pho tượng uy mãnh? Vì sao từng màu sắc, từng tỷ lệ được gìn giữ cẩn trọng đến thế? Câu trả lời nằm trong truyền thống Kim Cương thừa.

Nhiều người lần đầu đến Tây Thiên thường dừng lại rất lâu trước một sắc màu, một đường nét, một pho tượng. Họ thấy đẹp. Nhưng cũng thấy dường như vẻ đẹp ấy đang muốn nói một điều gì đó.

Đúng vậy. Trong truyền thống đã nuôi dưỡng ngôi Bảo Tháp này, cái đẹp chưa bao giờ chỉ để ngắm.

Kim Cương thừa là gì?

Kim Cương thừa, tiếng Phạn là Vajrayāna, là con đường tu tập lấy tâm Bồ đề và trí tuệ tính Không làm nền tảng. Con đường ấy vận dụng những phương tiện thiện xảo để chuyển hóa thân, khẩu, ý, hướng tới giác ngộ vì lợi ích chúng sinh.

Chữ Vajra vừa có nghĩa là kim cương, vừa có nghĩa là chày sấm sét - biểu tượng của trí tuệ bất hoại, phá tan vô minh. Yāna là cỗ xe, phương tiện đưa người tu trên đường giác ngộ.

Theo truyền thống, chính Đức Phật đã truyền dạy các giáo pháp mật điển, tùy căn cơ của từng chúng hội. Giáo pháp ấy được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ bậc Thầy cho đến hôm nay.

Khi màu sắc, âm thanh và không gian trở thành phương tiện

Trong Kim Cương thừa, một pho tượng, một mạn-đà-la hay một ngôi Bảo Tháp vừa là tác phẩm nghệ thuật, vừa là phương tiện tu tập.

Dung nghi an hòa gợi lòng từ. Hình tượng uy mãnh biểu trưng cho năng lực đoạn trừ chướng ngại. Màu sắc, tư thế, pháp khí - mỗi thứ đều có ý nghĩa riêng trong hệ thống biểu tượng của nó.

Kiến trúc cũng vậy. Hình khối, phương hướng và cách tổ chức không gian giúp người chiêm bái nhớ đến giáo pháp, khởi lòng cung kính và quay về nhìn lại tâm mình.

Một không gian trang nghiêm khiến bước chân chậm lại, hơi thở dịu xuống. Nhưng vẻ đẹp chỉ mở ra một cơ duyên. Bước tiếp hay không là ở chính chúng ta.

“Sắc tức thị Không”

Câu kinh quen thuộc trong Bát Nhã Tâm Kinh soi sáng cách nhìn ấy. Tính Không không phủ nhận hình sắc. Chính vì các pháp do duyên sinh, hình sắc mới có thể trở thành phương tiện lợi ích - khi được tạo dựng và sử dụng bằng trí tuệ và từ bi.

Dòng truyền thừa Drukpa - chín con rồng giữa tiếng sấm

Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên gắn với Truyền thừa Drukpa, một dòng thuộc truyền thống Kagyu, do Đức Tsangpa Gyare Yeshe Dorje khai sáng.

Theo lịch sử truyền thừa, khi đến vùng đất Namdruk, Ngài chứng kiến điềm lành chín con rồng bay lên giữa tiếng sấm. Tên gọi Drukpa - gắn với hình tượng rồng - bắt nguồn từ đó.

Với người Việt, hình tượng rồng gợi nhớ cội nguồn và khát vọng vươn lên. Sự gần gũi ấy là một cánh cửa mở cho cuộc gặp gỡ văn hóa. Còn điều làm nên sức sống của một truyền thống, vẫn là giáo pháp được trao truyền và thực hành qua nhiều thế hệ.

Khi bạn đến Tây Thiên

Đừng vội chụp ảnh ngay. Hãy đứng yên trước một hình tượng vài phút, để vẻ đẹp chạm đến mình trước, rồi hãy tìm hiểu ý nghĩa của nó.

Tây Thiên - vùng đất của Quốc Mẫu, của núi rừng Tam Đảo, và vì sao Bảo Tháp được dựng ở đây.

Bài sau: Tây Thiên, nơi trời đất gặp nhau

Xem lại bài trước TẠI ĐÂY.

Khám phá Kiến trúc Đại Bảo Tháp: hành trình giác ngộ trên đất Việt: daibaothapmandalataythien.org/ldp/kien-truc