Ngày Đức Phật rời cung trời Đâu Suất, nhập Thánh thai Hoàng hậu Mayadevi

Lhumsu Zhugpei Düchen là ngày kỷ niệm khoảnh khắc mở đầu cho cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nơi thế gian: từ cung trời Đâu Suất, Ngài hóa hiện thành voi trắng sáu ngà, giáng hạ và nhập thai Hoàng hậu Mayadevi. Câu chuyện ấy không chỉ ghi lại một sự kiện, mà còn gói trong đó một lời dạy về sự lựa chọn.

Vị Bồ tát nơi cung trời Đâu Suất

Trước khi thị hiện làm Thái tử Tất Đạt Đa, Đức Phật là một vị Bồ tát Nhất sinh bổ xứ ngự tại cung trời Đâu Suất (Tushita), hiệu là Hộ Minh (Śvetaketu, Tạng ngữ: Dampa Tokkar). “Nhất sinh bổ xứ” nghĩa là chỉ còn một đời nữa là thành Phật.

Đâu Suất là cảnh giới an lạc. Ngài hoàn toàn có thể ở lại. Nhưng nhìn xuống cõi người thấy chúng sinh chìm trong sinh, già, bệnh, chết mà không biết lối ra, Ngài đã rời bỏ cảnh giới ấy để bước vào một thân người có sinh có tử - chấp nhận đi lại toàn bộ con đường khổ đau, chỉ để chỉ cho người khác thấy đường ra khỏi nó.

Trước khi giáng trần, Ngài trao lại mũ báu cho Bồ tát Di Lặc, phó chúc ngôi vị nơi cung trời Đâu Suất. Vị Bồ tát ấy sẽ là Đức Phật tương lai của thế giới này.

Năm điều quán xét

Kinh điển ghi rằng Bồ tát không thọ sinh một cách tùy tiện. Trước khi giáng trần, Ngài quán xét năm điều:

- Thời - có phải là thời mà con người còn đủ căn lành để nghe và hiểu được Chính pháp.

- Châu - chọn cõi Nam Thiệm Bộ Châu, nơi con người có đủ khổ đau để phát tâm cầu đạo, lại đủ trí tuệ để tu tập.

- Quốc độ - chọn vùng Trung Ấn, nơi tư tưởng và tôn giáo bấy giờ đang hưng thịnh, lời dạy dễ được lắng nghe.

- Dòng họ - chọn dòng Thích Ca, giai cấp Sát Đế Lợi, để lời nói có sức nặng giữa một xã hội trọng đẳng cấp.

- Người mẹ - chọn Hoàng hậu Mayadevi.

Điều cuối cùng đáng để dừng lại lâu hơn cả. Trong năm điều quán xét, việc chọn người mẹ được đặt ngang hàng với việc chọn thời đại và quốc độ. Một bậc sắp thành Phật, khi cân nhắc nơi mình sẽ bước vào thế gian, đã coi người sinh ra mình là một trong năm nhân duyên quyết định.

Giấc mộng voi trắng sáu ngà

Đêm ấy, Hoàng hậu Mayadevi nằm mộng thấy một con voi trắng sáu ngà từ không trung giáng xuống, đi quanh giường bà ba vòng rồi nhập vào hông bên phải. Bà tỉnh dậy trong một niềm an lạc chưa từng có.

Vua Tịnh Phạn cho triệu các vị Bà la môn giải mộng. Họ cùng tâu rằng hoàng hậu đã thọ thai một bậc phi thường: nếu ở lại thế gian sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, nếu xuất gia sẽ thành Phật.

Hình ảnh con voi trắng không phải là chi tiết trang trí:

- Voi - loài có sức mạnh lớn nhất mà vẫn hiền hòa, biểu trưng cho uy lực đi cùng sự điềm tĩnh.

- Màu trắng - sự thanh tịnh không nhiễm ô.

- Sáu ngà - thường được giải thích là sáu ba la mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ.

Nói cách khác, không phải một sinh mệnh phàm tình nhập vào thai mẹ, mà đó là cả một hành trang công đức đã tích lũy qua vô lượng kiếp.. Đức Phật không đột nhiên xuất hiện; Ngài đến sau một chặng đường rất dài mà chúng ta không nhìn thấy.

Người mẹ được chọn

Hoàng hậu Mayadevi là công chúa dòng Câu Lợi, quê ở thành Thiên Tý (Devadaha), kết hôn với vua Tịnh Phạn của thành Ca Tỳ La Vệ.

Kinh Phổ Diệu chép rằng người mẹ của một vị Phật phải hội đủ ba mươi hai đức tính, và trong toàn cõi bấy giờ chỉ có bà hội đủ. Cũng theo kinh này, suốt mười tháng mang thai bà không hề mệt nhọc; ngược lại tâm bà an tịnh lạ thường, tự nhiên không còn khởi tham dục hay sân hận. Bồ tát an trú trong thai như trong một lầu báu, không nhiễm chút bất tịnh nào.

Bảy ngày sau khi hạ sinh thái tử, bà qua đời. Em gái bà là Ma Ha Ba Xà Ba Đề thay chị nuôi dưỡng thái tử. Và về sau, chính bà trở thành vị Tỳ kheo ni đầu tiên trong lịch sử Tăng đoàn.

Theo truyền thống, Hoàng hậu Mayadevi sinh về cõi trời. Nhiều năm sau, khi đã thành đạo, Đức Phật lên cung trời Đao Lợi thuyết pháp và bà đã đến nghe. Món quà người con ấy trả lại cho mẹ không phải châu báu, mà là Chính pháp - thứ duy nhất có thể đưa một người ra khỏi sinh tử.

Vì sao người tu nhớ ngày này

Ngày kỷ niệm này không nhắc ta nhớ một phép lạ, mà nhắc ta nhớ một quyết định. Có một bậc đã ở nơi an lạc và đã tự nguyện bước xuống chỗ khổ đau, vì thấy có người cần được chỉ đường.

Trong truyền thống Kim Cương thừa, đây là một trong những ngày Düchen - ngày mà mọi thiện hạnh được tin là nhân lên gấp nhiều lần. Nhưng thiện hạnh xứng đáng nhất với ngày hôm nay có lẽ là hai điều rất giản dị: một là nhớ đến người mẹ của mình, cũng như Bồ tát đã quán xét mà chọn lấy một người mẹ; hai là làm một việc gì đó khiến người khác bớt khổ, dù nhỏ, theo đúng tinh thần của sự giáng trần.

Có thể thắp một ngọn nến, dâng một nén tâm hương, ăn chay, phóng sinh, trì tụng chân ngôn. Nhưng cũng có thể chỉ là gọi một cuộc điện thoại cho mẹ, hoặc tha thứ cho một người mà mình đã giận từ lâu.

Om Muni Muni Maha Muniye Soha.

(Nguồn tham khảo: Tham khảo: Kinh Phổ Diệu (Lalitavistara), Kinh Nhân Duyên (Nidānakathā), Phật Sở Hành Tán (Buddhacarita))