Người ác và người hiền

Người ác và người hiền
 
Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại vườn ông Anàthapindika. Rồi thôn trưởng Canda đi đến.
 
- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì có người được gọi là tàn bạo, có người được gọi là hiền lành?
 
- Ở đây, này Thôn trưởng, có người tham, sân, si chưa được đoạn tận. Do tham, sân, si chưa được đoạn tận, người ấy bị người khác làm cho phẫn nộ. Do bị người khác làm phẫn nộ nên phẫn nộ hiện hành. Người ấy do vậy được gọi là người tàn bạo. Này Thôn trưởng, đây là nhân, là duyên có người được gọi là tàn bạo.
 
Nhưng ở đây, này Thôn trưởng, có người tham, sân, si được đoạn tận. Do tham, sân, si được đoạn tận, người ấy không bị người khác làm cho phẫn nộ. Do không bị người khác làm phẫn nộ nên phẫn nộ không hiện hành. Người ấy do vậy được gọi là hiền lành. Này Thôn trưởng, đây là nhân, là duyên có người được gọi là hiền lành.
 
(ĐTKVN, Tương Ưng Bộ IV, chương 8, Tương ưng thôn trưởng, phần Canda [trích], Nxb Tôn Giáo, 2001, tr.479)

Lời bàn:

Một người sống lương thiện lúc nào cũng tâm nguyện làm lành tránh dữ. Nhưng để thực sự trở thành người hiền đúng nghĩa là chuyện không dễ dàng, bởi trong tâm ta vốn chứa lẫn lộn vô số mầm thiện ác. Những biểu hiện hiền lành trong đời sống nếu có cũng chỉ là phần nổi của khối băng lênh đênh trong đại dương mà ít ai biết được trong phần chìm của khối băng tâm ấy tiềm ẩn những gì. Vì thế, Đức Phật từng khuyến cáo chưa phải là bậc A la hán thì không nên chủ quan vào tâm ý của mình.
 
Pháp thoại này cho thấy khi tham, sân và si chưa đoạn tận thì chúng ta vẫn là người ác, có thể sẽ làm ác đến tàn bạo dù điều ấy chưa từng xảy ra. Và điều quan trọng là mấy ai hiện hữu trên cõi đời chứng đạt sự thanh tịnh tuyệt đối, dứt bặt ba phiền não căn bản ấy. Quán niệm về điều này thật sâu sắc để thấy rằng phiền não còn thì cái ác vẫn còn. Tâm ta là ngọn núi lửa được phủ lên một thảm thực vật hiền hòa, xanh tốt và chỉ cần chút duyên địa chấn thì nham thạch sân hận sẽ trào tuôn và nhấn chìm tất cả trong biển lửa phẫn nộ.
 
Hiểu được điều này, chúng ta không mấy ngạc nhiên khi gặp những phản ứng sân hận bộc phát dữ dội nơi những người vốn dĩ hiền lành, đồng thời chúng ta cũng không lấy làm khó hiểu về những hành vi giận dữ bất thường của chính mình. Bởi cái ác không hẳn là bản chất của con người song nó luôn tiềm ẩn chờ cơ hội để bùng phát. Nhận thức được điều này là một trong những điều kiện thiết yếu để tiến tới làm chủ và tịnh hóa tâm thức. Không chủ quan, không mất cảnh giác với chính mình, thực tập tỉnh thức trong mọi suy nghĩ, lời nói và hành động để kiểm soát thân tâm một cách trọn vẹn là phương thức để trở thành người hiền, và đây cũng là mục tiêu phấn đấu nhằm hoàn thiện tự thân của mỗi người con Phật.

____________

(*) Đại tạng kinh Việt Nam

(Trích "Lời Phật dạy trong Kinh tạng Nikàya"
HT. Thích Quảng Tánh
Nguồn: Nhà Xuất Bản Tôn Giáo)
Sự kiện
Trong Kim Cương thừa, pháp tu Phật Dược Sư là pháp chữa bệnh. Nếu muốn tu tập, hồi hướng cầu nguyện để tiêu trừ tất cả những chướng ngại bên trong và bên ngoài - là các phiền não chướng và bệnh tật - thì chúng ta cần thực hành pháp Dược Sư và đặc biệt càng cần thực hành nhằm ngày vía Phật Dược Sư. Thực hành vào ngày vía Phật Dược Sư sẽ vô cùng lợi ích. Những công đức hành trì Phật pháp, dùng thuốc gia trì, tích lũy thiện nghiệp, trì tụng chân ngôn, vi nhiễu Bảo tháp... sẽ tăng trưởng trong ngày này. Bởi lẽ Đức Phật Dược Sư ở phương Đông, cho nên 8 ngày đầu tháng là ngày mặt trăng ở mức độ 1/4 hơi chếch về phía Đông so với trái đất. Lúc này năng lượng về chữa lành trong tự thân chúng ta hòa cùng và tương ứng với năng lượng, nguyện lực của Đức Phật Dược Sư tạo nên nguồn năng lượng thanh tịnh, chữa lành mạnh mẽ. Thực hành Dược Sư còn giúp tiếp cận “bảy tầng lợi ích” - từ việc chuyển hóa, chữa lành thân và tâm, tới sự nghiệp, gia đình được hanh thông thuận lợi, rộng ra là tu tập cầu nguyện vì đất nước thái bình, nhân dân an lạc cho tới lợi ích muôn loài chúng sinh. Song song với việc cầu sức khỏe, bình an cá nhân, người tham dự được dẫn dắt từng bước để mở rộng tâm thức và lòng từ bi. Vì vậy, bạn đừng quên đặt lịch để tới tham dự Pháp hội Dược Sư Hiển Mật song tu trong trọn vẹn một ngày tại ngôi Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên linh thiêng!
Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên (Đại Đình, Phú Thọ)
Thứ tư, ngày 22/07/2026
0
Ngày
:
23
Giờ
:
37
Phút
Đăng ký sự kiện
Lịch tu tập tháng 7 năm 2026 tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên
Quý đạo hữu hoan hỷ lưu lại lịch, lên kế hoạch tham dự và chia sẻ tới người thân, bạn bè:
  • 22/07 (Thứ tư) Đại đàn Cầu an - Pháp hội Dược Sư
  • 24/07 (Thứ sáu) Khóa tu Liên Hoa Sinh & Khoá tu Hộ Pháp Mahakala
  • 27/07 (Thứ hai) Khóa Lễ cầu siêu độ chư Hương linh - Ngày thương binh - liệt sĩ
  • 28/07 (Thứ ba) Khóa tu Quan Âm- Tam bộ Tài Thiên
👉 Xem lịch chi tiết và đăng ký tham dự tại đây