Thần Táo được giải thoát

Xưa có một thiền tăng vô danh, đi hành cước. Trên đường du phương, sư có đi ngang qua một miếu thờ thần Táo, được cư dân đồn đại là rất mực hiển linh. Tò mò, sư đến trước miếu thờ Táo thần, xem xét. Thấy miếu thờ chỉ có ba viên gạch bắc sơ sài, sư ngạc nhiên buột miệng:

- Chỉ là ba viên gạch nung kê thành cái bếp, hiển linh ở chỗ nào?

Sư vừa nói xong, ba viên gạch liền nát vụn, miếu thờ cũng sụp đổ. Sợ cư dân nghi mình phá miếu, sư vội vàng rảo bước.

Ði được một quãng sư gặp một ông cụ áo xanh quỳ bên vệ đường, kính cẩn thưa:

- Xin tạ ơn thầy đã vì con mà thuyết pháp vô sinh.

Thiền tăng ngạc nhiên:

- Tôi đã gặp cụ lúc nào nhỉ?

Ông lão mỉm cười:

- Thưa con nguyên là vị Táo thần ở ngôi miếu thờ khi nãy. Ðã từ lâu con mê muội tưởng đâu ba viên gạch là thân mình nên cứ phải lẩn quẩn quanh ngôi miếu mà ban phúc giáng họa. Ai đến cung kính lễ bái ba viên gạch ấy thì con tự cao hãnh diện, gặp kẻ khinh dễ ba viên gạch thì con nổi giận lôi đình. Hôm nay nhờ câu nói của thầy mà con tỏ ngộ lý vô sinh. Một lạy này xin đền ơn tri ngộ.

Lễ xong, cụ già biến mất. Từ đó người ta gọi vị tăng này là Phá Táo Ðọa, tức là người đã giúp ông Táo hóa kiếp vậy.

Lời bình:

Bạn thân mến!

Câu chuyện trên hư thực ra sao chưa ai rõ. Song điểm kỳ thú của câu chuyện là sự giác ngộ của ông Táo. Ai đã bắt ông ta phải làm thần Táo để ban phúc giáng họa cho cư dân trong vùng? Gây tạo không biết bao nhiêu nghiệp thiện và ác? Và ai đã giải thoát cho ông thoát khỏi kiếp Táo? Chỗ này bạn hãy nhớ lại câu chuyện giữa Tam Tổ Tăng Xán và chú Sa di Ðạo Tín.

Ðạo Tín thưa:

- Xin thầy dạy cho con pháp môn giải thoát.

Tổ hỏi:

- Ai trói buộc chú?

Ðạo Tín liền đại ngộ.

Còn chúng ta, ai đã trói chúng ta vào những niềm sầu khổ, sự lo âu, bối rối, dằn vặt thường xuyên? Nếu ông Táo chỉ vì chấp vào ba viên gạch nung cho là thân mình, nên phải làm thần Táo. Một ông Táo có nhà cửa, tên tuổi, đồ đệ, người thương kẻ ghét hẳn hoi, thì chúng ta chỉ do chấp vào thân tứ đại vô thường này cho là mình, nên cũng thành một kẻ có tên họ, cha mẹ, quê hương, thân thuộc, kẻ oán, người thân… và luôn cả hỷ, nộ, ái, ố.

Khi ông Táo không còn bám víu vào ba viên gạch, ông ngộ lý vô sinh – vô sinh tức là hiểu rõ lý vô ngã và thật ngã – ông không phải là ba viên gạch này, không là niềm vui khi được thờ phụng, không là nỗi buồn tức khi bị khinh dễ, ông không là những thứ đó. Vậy thì, khi bạn không còn nghĩ, không còn chấp rằng mình là cái thân này, là dáng dấp kia là khuôn mặt nọ… là những đức tính, những cố tật, những sở thích, những buồn thương giận ghét đắp đổi liên miên, thì cái gì sẽ xảy ra? (Xin bảo đảm với bạn rằng, chúng ta sẽ không nát ra thành bụi như ba viên gạch kia đâu!).

Hiểu rõ được chỗ này, chúng ta sẽ thoát được kiếp đọa đày của loài người, tức là “phá nhân đọa” vậy.

(Lược trích ấn phẩm: “Hư hư lục”

Tác giả: Thích Nữ Như Thủy)