Ăn chay - liệu pháp tâm lý hiệu quả không ngờ

Bộ não con người là kiệt tác của thế giới tự nhiên, có cấu trúc và chức năng phù hợp cơ chế cân bằng âm dương trong thiên nhiên. Đơn vị cấu trúc và chức năng của hệ thần kinh là neuron gồm thân neuron, sợi trục axon và các cấu trúc nhánh. Thân neuron là yếu tố dương có chức năng thu thập và xử lý các tín hiệu thần kinh, trong khi phần nhánh và axon mang yếu tố âm do tính lan tỏa, dẫn truyền xung động thần kinh đến các tế bào lân cận.

Rau củ làm tăng nồng độ serotonin – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác êm dịu

Khi xung thần kinh truyền đến điểm cuối của sợi nhánh, các chất dẫn truyền thần kinh được giải phóng vào khe synap (một khe nhỏ phân cách giữa sợi trục của các neuron). Chất dẫn truyền thần kinh sẽ quyết định tính chất của đáp ứng tế bào xung quanh. Những chất dẫn truyền có tính dương khiến hệ thần kinh được kích thích và tiếp tục phát ra những xung mới với tần số cao hơn. Khi cơ thể thịnh âm, quá trình phát sinh xung thần kinh bị ức chế.

Các loại thực phẩm như ngũ cốc, đậu, các loại rau củ giàu carbohydrate dạng phức là nguồn cung cấp serotonin cho não bộ, tạo cảm giác tinh thần êm dịu, thư giãn. Trứng và các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật làm tăng nồng độ acetylcholine (một dạng chất dẫn truyền thần kinh khác). Điều này lý giải tại sao những người ăn chay thường điềm đạm và ít nổi nóng hơn.

Khi nồng độ serotonin thấp (do kết quả của chế độ ăn giàu đạm động vật), con người dễ khởi phát những hành vi bốc đồng. Trong một nghiên cứu tiến hành tại một nhà tù ở Phần Lan cho thấy những tù nhân hung hăng nhất có nồng độ serotonin trong dịch não tủy rất thấp, nồng độ đường máu của họ cũng thấp hơn so với những người còn lại.

Rau củ trị liệu bệnh trầm cảm thông qua ổn định đường huyết

Chế độ ăn ảnh hưởng rất nhiều đến nhịp điệu tiết hormone của cơ thể, dẫn đến việc hình thành hành vi của con người. Trong một nghiên cứu tiến hành tại đại học Yale cho thấy việc tiêu thụ đường tinh luyện làm tăng đáng kể nồng độ adrenaline. Trẻ em sau khi ăn 2 chiếc bánh cupcake có nồng độ adrenaline trong máu tăng gấp 10 lần. Adrenaline là một hormone được bài tiết từ tuyến thượng thận khi cơ thể bị stress, khởi phát cơ chế "đánh hay bay lên" (fight or flight) với tác dụng sinh lý làm tăng nhịp tim, tăng hô hấp và sự tỉnh táo nhất thời của não bộ.

Trong nhiều trường hợp, trầm cảm là một biểu hiện của tình trạng hạ đường huyết, hoặc đường trong máu thấp. Hạ đường huyết là kết quả của một chế độ ăn không cân bằng, do tiêu thụ quá nhiều pho mát, thịt gà, trứng, các sản phẩm của ngành công nghiệp chăn nuôi hiện nay. Các loại thực phẩm cực dương, co rút khiến tuyến tụy trở nên xơ, cứng và không có khả năng tiết glucagon, hormone có tác động đối kháng với insulin (insulin là một dạng hormone âm tính có tác dụng làm tăng đường huyết). Cơ thể càng có nhiều hormone dương tính, đường máu càng thấp sẽ dẫn đến tình trạng hạ đường huyết. Tình trạng hạ đường huyết khiến cơ thể thèm đường dẫn đến nguy cơ tiêu thụ nhiều đường, sô cô la, nước ngọt, rượu, thuốc để đưa mức đường huyết về giới hạn bình thường.

Glucose là nguồn năng lượng chính cho não bộ, khi lượng glucose không đủ cung cấp, các trung tâm suy nghĩ, sáng tạo, trí tưởng tượng bị trì trệ, bạn rơi vào trạng thái ù lì, khó khăn trong việc đưa ra cách giải quyết hiệu quả trong những tình huống hàng ngày. Quá trình này diễn ra trong một thời gian dài sẽ dẫn đến bệnh lý trầm cảm.

Nguyên tắc âm dương trong ăn chay thực dưỡng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cơ chế sinh hóa của hiện tượng trầm cảm. Khi lượng đường máu cao (âm), tuyến tụy tiết ra insulin (dương), để đưa cơ thể trở về trạng thái cân bằng, não bộ sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh dương tính, tạo cảm giác kích thích, tràn đầy năng lượng, sẵn sàng hành động. Khi đường máu giảm (dương), tuyến tụy tiết glucagon (âm), hoạt động sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh giảm, khởi phát cơn trầm cảm.

Một chế độ ăn gồm các loại carbohydrate phức như ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, rau tươi địa phương giúp ổn định mức đường huyết, cải thiện tình trạng lo sợ, trầm cảm, các bệnh rối loạn thần kinh nói chung.

Chế độ ăn chay cân bằng âm dương giúp điều trị bệnh tâm thần phân liệt

Sự mất cân bằng đường máu là một trong các nguyên nhân gây bệnh tâm thần phân liệt (Schizophrenia), một thể nặng của bệnh tâm thần. Lượng đường máu thấp trong một thời gian dài khiến cơ thể có cảm giác thèm đường, rượu, sô cô la, thuốc và các thực phẩm có tính chất cực âm nói chung. Chính những thực phẩm này khiến neuron thần kinh trương nở kinh niên, gây suy giảm chức năng thần kinh, dẫn đến bệnh tâm thần phân liệt.

Chức năng hệ thần kinh phụ thuộc nhiều vào khả năng tập trung và đơn giản hóa thông tin (tập trung mang tính chất dương). Trong quyển sách “Hàn gắn bộ não” (The Healing Brain), Robert Ornstein và David Sobel cho rằng: với tốc độ phát triển như vũ bão của nhân loại, bộ não con người cần phải xử lý một lượng thông tin vô cùng lớn, bộ não cần đơn giản hóa thông tin để đảm bảo tốc độ xử lý và tiếp thu thông tin. Thông tin sau khi được xử lý sẽ được biến chuyển thành dạng đáp ứng và chỉ những kích thích thật sự quan trọng, mang tính cần thiết mới thực sự được chuyển thành đáp ứng sinh học hoặc vật lý trong cơ thể.

Khi tế bào thần kinh ở trong trạng thái giãn nở “âm” kinh niên, tế bào trở nên quá nhạy cảm với những kích thích dương như dopamin và phớt lờ những rung động từ những khoảng cách xa hơn, khả năng nhận thức và các chức năng thần kinh cao cấp bị suy giảm.

Bộ não được chia thành nhiều vùng, mỗi vùng có chức năng chuyên biệt. Giữa các vùng não khác nhau có sự phối hợp đồng bộ và nhịp nhàng. Nhưng đối với những bệnh nhân tâm thần phân liệt, các trung tâm của não bộ hoạt động riêng rẽ, mất đi sự đồng bộ tổng thể dẫn đến tình trạng mất kiểm soát hành vi (một dấu hiệu quá âm). Người bệnh có dấu hiệu tiêu thụ nhiều đường tinh luyện, chính đường là nguyên nhân gây phá vỡ sự cân bằng của các vitamin và khoáng chất trong cơ thể. Quá trình chuyển hóa đường làm cạn kiệt nguồn vitamin B dự trữ, nhóm vitamin cần thiết cho hoạt động tối ưu của hệ thần kinh. Khi bổ sung vitamin nhóm B vào chế độ ăn, bệnh tâm thần phân liệt tự động khỏi. Bởi vậy, nhìn chung, một chế độ ăn chay giàu vitamin, khoáng chất và carbohydrate phức sẽ giúp khôi phục chức năng thần kinh cho những bệnh nhân tâm thần phân liệt.

(Nguyên tác: "Diet and Behavior" - Chế độ ăn uống và hành vi của con người

Tác giả: Edward Esko)

Tìm hiểu thêm

Nghệ thuật cân bằng âm dương trong món chay