Thứ lớp quả vị tu tập

Nhờ có trí tuệ nhìn rõ bản chất của khổ đau, cùng với thực hành phương pháp tu tập thù thắng của Bát chính đạo, thấm nhuần giáo lý Trung đạo, phát khởi Bồ đề tâm mạnh mẽ hành trì Lục độ Ba la mật, hành giả có thể trải qua các thứ lớp tu tập khác nhau với các cấp độ thành tựu khác nhau trên con đường dẫn tới Giác ngộ. Thứ lớp quả vị tu tập được trình bày như sau:

1.     Thứ lớp ngôi vị tu tập của Bồ tát

Trong quá trình thực hành tu tập Bồ tát đạo, trước khi chứng đắc quả vị Phật Viên giác tối thượng, bậc Bồ tát trải qua các thứ lớp ngôi vị như sau:

Ngôi Thập tín: hành giả Bồ tát xây dựng được mười đức tin vững chắc, luôn an vui, tự tại và không thoái thất lùi bước trước bất kỳ trở lực khó khăn nào. Mười đức tin bao gồm: tín tâm, niệm tâm, tinh tấn tâm, định tâm, tuệ tâm, giới tâm, hồi hướng tâm, hộ pháp tâm, xả tâm và nguyện tâm.

Ngôi Thập trụ: hành giả tu tập, trưởng dưỡng và đạt được những phẩm chất gồm sơ phát tâm, trì địa trụ, tu hành trụ, sinh quý trụ, phương tiện cụ túc trụ, chính tâm trụ, bất thoái trụ, đồng chân trụ, pháp vương tử trụ, quán đỉnh trụ.

Ngôi Thập Hạnh: do nhàm chán các pháp hữu vi, mong cứu độ chúng sinh vô biên, viên thành quả Bồ đề cùng công đức Phật hạnh và thực chứng giác ngộ như Đức Phật, hành giả thành tựu mười phương pháp tu tập về công hạnh lợi tha của Bồ tát bao gồm: hoan hỷ hạnh, nhiêu ích hạnh, vô sân hận hạnh, vô tận hạnh, ly si loạn hạnh, thiện hiện hạnh, vô trước hạnh, tôn trọng hạnh, thiện pháp hạnh, chân thật hạnh.

    Ngôi Thập hồi hướng: nhằm trưởng dưỡng tâm đại bi cứu độ hết thảy chúng sinh, Bồ tát tu tập thành tựu thập hồi hướng - tức mười việc lợi lành chia sẻ phúc báo đến muôn loài, hướng tới Phật quả - gồm: Cứu hộ chúng sinh ly chúng sinh tướng hồi hướng, Bất hoại hồi hướng, Đẳng chư Phật hồi hướng, Chí nhất thiết xứ hồi hướng, Vô tận công đức tạng hồi hướng, Tùy thuận nhất thiết kiên cố thiện căn hồi hướng, Đẳng tâm tùy thuận chúng sinh nhất thiết hồi hướng, Như tướng hồi hướng, Vô trước vô phược giải thoát tâm hồi hướng, Pháp giới vô lượng hồi hướng

Ngôi Thập địa: Bồ tát tu tập tuần tự từng ngôi địa thành tựu từng phần Pháp thân, hướng tới Phật quả tối thượng. Mười cấp độ của Thập địa bao gồm: Hoan hỷ địa, Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa.

Ngôi Đẳng giác: Bồ Tát thành tựu tâm bình đẳng, giác ngộ rằng các pháp đều bình đẳng như nhất, không sai khác, không phân biệt.

Ngôi Diệu Giác: Bồ Tát thành tựu diệu dụng của Tâm giác ngộ nhằm lợi ích vô lượng chúng sinh.

2.     Quả vị Phật

Sau cùng, Bồ tát thành tựu quả vị Phật còn gọi là Viên Giác hay Vô thượng Chính đẳng Chính giác, là quả vị cuối cùng trên con đường giác ngộ. Bậc Viên Giác đã tròn đầy, viên mãn công hạnh tu tập tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn