Götsangpa Gonpo Dorje, hành giả du-già mở con đường Kora quanh núi Kailash

Götsangpa Gonpo Dorje (1189-1258), người sáng lập dòng Thượng Drukpa, nổi tiếng với các khóa nhập thất, những lời khuyên thiền định giản dị và vai trò trong việc hình thành tuyến hành hương quanh núi Kailash. Năm Bính Ngọ 2026, câu chuyện về ngài được nhắc lại trong dịp kỷ niệm một sự kiện linh thiêng của dòng Drukpa.

(Tiếng Tạng: རྒོད་ཚང་པ་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ།)

Từ nghệ sĩ lang thang đến đệ tử của Thượng sư Tsangpa Gyare

Vị sáng lập nhánh Drukpa Kagyü được gọi là Thượng Drukpa ban đầu được biết đến như một nghệ sĩ. Thuở thiếu niên, ngài là “pagshi” (nghệ sĩ lưu diễn) Dondrup Sengge, một nghệ sĩ lang thang trẻ tuổi, đẹp trai. Ngài biểu diễn kết hợp ca hát, múa, kể chuyện và nhào lộn để chia sẻ vui vẻ cho mọi người.

Thời thơ ấu của ngài trôi qua trong nghèo khó và bất hòa gia đình. Hoàn cảnh bấp bênh khiến ngài nghĩ đến đời sống tâm linh và bắt đầu theo học nhiều vị thầy.

Chưa chắc chắn về con đường của mình, tương truyền ngài nhận được lời tiên báo trong giấc mộng, bảo ngài đến tu viện Ralung. Đây là trú xứ của truyền thống Trung Drukpa Kagyü, nằm ở Gyantse thuộc vùng Tsang. Lời tiên báo chỉ ngài tìm Thượng sư Tsangpa Gyare Yeshe Dorje, bậc hóa thân chân thật của đức Quan Âm, người sẽ mang lại cho ngài hạnh phúc tạm thời và tối hậu.

Ngài theo Đức Pháp Vương Tsangpa Gyare với lòng sùng kính lớn. Ngài thường nhập thất một mình ở những nơi hẻo lánh, với rất ít lương thực và trong nhiều gian khổ.

Khi thầy viên tịch, Götsangpa làm theo lời dặn cuối cùng trong di chúc: “Hãy buông bỏ những bận tâm của đời này. Hãy ở nơi ẩn thất trên núi.”

Hành trình đến Gang Rinpoche

Ở độ tuổi ngoài hai mươi, được truyền cảm hứng từ những câu chuyện về Milarepa, Götsangpa quyết định lên đường đến núi Kailash (Gang Tise). Chuyến hành hương của ngài là một trong những chuyến đi vòng quanh Kailash đầu tiên được biết đến. Ngài được công nhận là người thiết lập tuyến hành hương vòng quanh (Kora) hiện nay.

Theo truyền thống Drukpa, Thượng sư Tsangpa Gyare trực tiếp chỉ dạy ngài đến Gang Rinpoche (nghĩa là “Tuyết Sơn Quý Báu”, tên gọi tôn kính của núi Kailash) và khai mở con đường Kora.

Trên hành trình, ngài gặp nhiều thử thách. Theo truyền thuyết, tuyết dày chặn lối ngài ở thung lũng Lha Chu. Một con bò Yak cái hoang dã (tiếng Tạng gọi là “Drira”) xuất hiện và dẫn ngài băng qua tuyết đến nơi an toàn.

Người ta kể rằng Götsangpa nhận ra con dri ấy là hóa thân của Senge Dongma (Siṃhamukhā), vị dakini mặt sư tử. Bà được cho là đã để lại một dấu móng khổng lồ, về sau biến thành hang động. Ngài nghỉ lại đó cho đến khi thời tiết quang đãng và hoàn tất vòng hành hương.

Sau chuyến hành hương, ngài quay lại hang động và thiền định ở đó bốn năm. Hang nhìn ra mặt bắc của núi Kailash, về sau trở thành thánh địa quan trọng gắn với tu viện Drira Phuk (còn gọi là Deraphuk). “Drira” nghĩa là bò Yak cái, “Phuk” nghĩa là hang động. Hang đá ấy ngày nay vẫn thuộc về tu viện và có thể viếng thăm trong chuyến hành hương Kailash.

Đến thánh địa Jalandhara ở Ấn Độ

Götsangpa cũng từng đồng hành cùng dịch giả Gar Lotsāwa, vượt qua nhiều gian nan để đến thánh địa Jalandhara ở Ấn Độ. Họ tu tập nhiều tháng tại đây. Nơi này được xem là một trong hai mươi bốn Thánh địa của Kim Cang Thân Heruka, được mô tả trong các Tantra Cakrasaṃvara (Thắng Lạc).

Bảy năm nhập thất tại Gotsang

Sau khi trở về Ralung, ngài tiếp tục tu tập ở những nơi hẻo lánh, theo lời khuyên của vị tu viện trưởng mới là Wonre Darma Sengge. Dường như sau nhiều năm nhập thất một mình, ngài mới thọ giới cụ túc.

Một lần nữa, với sự cho phép của tu viện trưởng Wonre, ngài vào núi tu tập một mình suốt bảy năm tại một địa điểm thuộc vùng Ladakh ngày nay, gọi là Gotsang, nghĩa đen là “tổ kền kền”. Từ đó ngài có tên Götsangpa, “người ở Gotsang”. Thất tu xây quanh hang thiền của ngài đến nay vẫn có thể đến được.

Những năm cuối đời, ngài thành lập một số tu viện, qua đó sáng lập dòng Drukpa Kagyü được gọi là “Thượng Druk”. Ngài dạy các đệ tử noi theo gương mình, dốc lòng thiền định một mình ở nơi hẻo lánh.

Lời khuyên giản dị cho hành giả

Ngày nay, Götsangpa vẫn được các bậc thầy đương đại kính trọng nhờ những lời khuyên trực tiếp và giản dị dành cho người thiền định:

Ngoại thất là an trú trong sự cô tịch.
Nội thất là an trú trong căn thất nhỏ.
Mật thất là an trú trên tọa cụ.
Hãy an trú trong kiến giải bất nhị.
Hãy an trú trong thiền định không tán loạn.
Hãy an trú trong hạnh không chấp trước.