Khi nỗi lo không chịu rời đi

Bạn đang đọc bài đầu tiên trong chuỗi bài "Sức khỏe tinh thần trong đời sống hôm nay" 

Lo lắng là điều tự nhiên. Nhưng khi nỗi lo cứ trở lại và làm xáo trộn giấc ngủ, việc học, việc làm, người ấy cần được lắng nghe và nâng đỡ, thay vì bị chê là yếu đuối.

Một người trẻ vẫn đi học, đi làm, vẫn trả lời tin nhắn và mỉm cười với mọi người. Chỉ có điều, trong lòng người ấy, một ngày chưa bắt đầu mà đã đầy những điều chưa xảy ra.

Đêm qua, một tin nhắn của cấp trên đến muộn. Sáng nay, điện thoại chưa sáng màn hình mà tim đã đập nhanh: “Có phải mình làm sai điều gì?” Một lời nói vu vơ của người thân cũng có thể trở thành câu hỏi kéo dài suốt ngày: “Họ có đang thất vọng về mình không?”

Khi nỗi lo cần được lắng nghe

Lo lắng trước một kỳ thi, một cuộc phỏng vấn hay kết quả khám bệnh là điều tự nhiên. Nỗi lo giúp chúng ta chuẩn bị và thận trọng. Nhưng khi nó cứ trở lại, khó kiểm soát, làm giấc ngủ, việc học, việc làm và các mối quan hệ bị ảnh hưởng, người ấy cần được lắng nghe và tìm sự hỗ trợ phù hợp.

Không ai nên tự kết luận rằng mình mắc một rối loạn chỉ từ vài dấu hiệu đọc trên mạng. Cũng không ai đáng bị chê là “yếu đuối” vì đang cần giúp đỡ.

Tổ chức Y tế Thế giới ghi nhận lo âu và trầm cảm nằm trong những nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng sức khỏe ở tuổi vị thành niên. Nhưng đằng sau mỗi con số là một con người cụ thể: người con không dám kể cha mẹ rằng mình sợ đến lớp, người đồng nghiệp giấu bàn tay run dưới mặt bàn, người bạn luôn nói “mình ổn” vì không muốn trở thành gánh nặng.

Ý nghĩ chưa hẳn là sự thật

Phật pháp bắt đầu từ chỗ nhận ra khổ. Không phải để kết tội người đang khổ, mà để thôi ngoảnh mặt với điều đang diễn ra. Khi một ý nghĩ đáng sợ xuất hiện, chúng ta thường vội chạy theo nó: “Chắc chắn mình sẽ thất bại”, “Không ai thương mình nữa”.

Nếu dừng lại một nhịp, ta có thể thấy rõ hơn: “Đây là một ý nghĩ đang có mặt. Đây là cảm giác lo trong thân.” Ý nghĩ ấy rất thật như một trải nghiệm, nhưng chưa hẳn là sự thật về tương lai.

Một nhịp dừng giữa cơn lo

Trong khoảnh khắc ấy, xin thử đặt hai bàn chân xuống đất. Nhìn quanh và gọi thầm tên ba điều mình đang thấy. Cảm nhận bàn chân tiếp xúc với nền nhà. Thở ra chậm, vừa sức. Rồi tự hỏi: “Việc nhỏ nào mình có thể làm trong lúc này?”

Có khi đó là mở sách học một trang. Có khi là trả lời một email. Có khi là nói với người thân: “Hôm nay con đang rất lo. Con cần có người nghe con một lát.”

Thực hành không đòi ta xua đuổi nỗi lo trong một phút. Nó giúp ta có thêm một chút không gian để lựa chọn cách đáp lại.

"Một chút không gian ấy, khi được chăm sóc mỗi ngày, có thể là khởi đầu của sự dịu lại."

Niệm Phật hiệu để quay về chăm sóc thân tâm

Ở Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên, Nhà chùa mong người trẻ có thể đến ngồi yên, nghe một tiếng chuông, niệm một câu Phật hiệu, và biết rằng mình không phải che giấu mọi vết thương mới xứng đáng được đón nhận.

Nếu thực hành theo pháp môn Dược Sư, ta có thể niệm Nam mô Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai như một lời nhắc quay về chăm sóc thân tâm và khởi tâm lành cho mình, cho người. Không cần tự hứa rằng sau mười câu niệm, mọi lo âu sẽ biến mất.

Đi khám cũng là chăm sóc bản thân

Nếu nỗi lo kéo dài, tăng nặng, gây mất ngủ, cản trở sinh hoạt hoặc làm quý Phật tử thấy mình không còn an toàn, xin hãy tìm đến người thân đáng tin cậy và chuyên gia y tế, sức khỏe tâm thần. Đi khám và tiếp nhận điều trị khi cần cũng là một hành động chăm sóc bản thân. Đức tin, sự thực hành và sự giúp đỡ chuyên môn có thể cùng nâng đỡ một con người.

THỰC HÀNH HÔM NAY

Trước khi cầm điện thoại vào buổi sáng, ngồi yên một phút. Đặt chân xuống đất, thở ba hơi tự nhiên và tự hỏi: “Lúc này mình đang cảm thấy gì? Mình cần sự giúp đỡ nào?” Chỉ cần thành thật với câu trả lời.

Ban Biên tập Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên

Bài tiếp theo: Khi một người nói “con mệt quá”