Một đời lang thang, một lời di huấn, một con đường quanh núi Kailash

Hơn tám thế kỷ trước, một chàng trai nghèo đi hát rong qua các làng vùng Himalaya. Ngài tìm thấy một người Thầy, một lời di huấn và một ngọn núi tuyết. Câu chuyện của Götsangpa Gonpo Dorje (1189–1258) cho thấy một cuộc đời có thể đổi hướng chỉ vì một lần dám quay vào bên trong.

Tiếng hát giữa những ngày khốn khó

Ngài sinh ra giữa nghèo khó và những bất hòa trong gia đình. Tuổi thiếu niên, ngài là nghệ sĩ lưu diễn Dondrup Sengge, trẻ trung, đẹp trai, đi từ làng này sang làng khác. Ngài chia sẻ vui vẻ cho mọi người bằng ca hát, múa, kể chuyện và nhào lộn.

Tiếng hát có thể làm người nghe quên đi nhọc nhằn. Nhưng một người từng nếm trải thiếu thốn, từng thấy gia đình rạn vỡ, sẽ hiểu rằng niềm vui của đám đông không giữ được lâu. Khi tiếng cười tan, câu hỏi vẫn còn đó: điều gì thật sự đáng để một đời người đi tìm?

Chính hoàn cảnh bấp bênh ấy đã mở cho ngài cánh cửa tâm linh. Ngài bắt đầu theo học với nhiều vị thầy. Nhưng khi chưa biết đâu là con đường của riêng mình, ngài vẫn chỉ là người lữ hành đi tìm một bến đỗ.

Lời tiên báo và vị Thầy của cả một đời

Một ngày, trong một giấc mộng, ngài được chỉ đến tu viện Ralung, nơi có Thượng sư Tsangpa Gyare Yeshe Dorje- Đức Pháp Vương Đời Thứ Nhất. Truyền thống Drukpa tôn kính Thượng sư là bậc hóa thân chân thật của đức Quan Âm, người sẽ trao cho ngài hạnh phúc tạm thời và hạnh phúc tối hậu.

Từ ngày gặp Thầy, người nghệ sĩ lang thang trở thành người đệ tử bền chí. Ngài nhập thất một mình ở những nơi hẻo lánh, với rất ít lương thực và trong muôn vàn gian khổ. Có một người dẫn đường đáng tin, người ta có thể đi qua cả những chặng khổ nhất.

Khi Thầy viên tịch, ngài giữ lời di chúc cuối cùng như giữ một ngọn đèn:

"Hãy buông bỏ những bận tâm của đời này. Hãy ở nơi ẩn thất trên núi."

Con đường quanh núi Kailash

Được thôi thúc bởi những câu chuyện về Milarepa, Ngài Götsangpa lên đường đến núi Kailash (Gang Rinpoche), ngọn núi tuyết thiêng liêng nơi người dân vùng Himalaya gọi bằng cái tên tôn kính "Tuyết Sơn Quý Báu".

Truyền thống Drukpa kể rằng chính Thượng sư Tsangpa Gyare đã trực tiếp chỉ dạy ngài đến thánh sơn này và khai mở con đường Kora, vòng hành hương quanh núi. Lời kể ấy được vị Lopen hiện trú tại tu viện Ralung gìn giữ và truyền lại. Như vậy, lời Thầy dạy không dừng lại ở những năm tháng bên Thầy mà tiếp tục dẫn đường cho đệ tử đi tiếp.

Chuyến đi của ngài là một trong những vòng nhiễu quanh Kailash đầu tiên được biết đến. Ngài được tôn kính là người thiết lập tuyến Kora mà người hành hương còn đi theo đến ngày nay.

Hành trình ấy không dễ. Tương truyền, tuyết dày chặn kín lối ngài ở thung lũng Lha Chu. Đúng lúc đó, một con bò Yak cái hoang dã xuất hiện, dẫn ngài băng qua tuyết đến nơi an toàn. Ngài nhận ra đó là hóa thân của Senge Dongma, vị dakini mặt sư tử. Bà để lại một dấu móng khổng lồ, về sau hóa thành hang động. Ngài nghỉ lại đó cho đến khi trời quang, rồi hoàn tất vòng hành hương. Sau đó ngài trở lại hang và thiền định bốn năm. Nơi ấy nay là tu viện Drira Phuk, "Hang Bò Yak Cái", vẫn mở cho người hành hương viếng thăm.

Lịch sử có thể được kể bằng nhiều cách. Nhưng điều nó muốn nói thì rõ: người dấn thân với lòng chân thành thì không bao giờ đi một mình.

Những năm tháng cô tịch

Götsangpa còn cùng dịch giả Gar Lotsāwa vượt qua những chặng đường hiểm trở để đến thánh địa Jalandhara ở Ấn Độ, một trong hai mươi bốn Thánh địa của Kim Cương Thân Heruka. Họ tu tập ở đó nhiều tháng.

Trở về Ralung, ngài tiếp tục nhập thất ở những nơi hẻo lánh, theo lời khuyên của vị tu viện trưởng. Sau đó, ngài vào núi tu tập một mình suốt bảy năm tại Gotsang, "tổ kền kền". Từ nơi ấy ngài có tên Götsangpa, "người ở Gotsang". Thất tu quanh hang thiền ngày xưa đến nay vẫn còn.

Rồi ngài thành lập nhiều tu viện, sáng lập dòng Thượng Drukpa. Nhưng lời dạy sau cùng của ngài không nói về công trình hay danh tiếng. Ngài dặn các đệ tử noi gương ngài, dốc lòng thiền định một mình ở những nơi vắng lặng. Đó là điều ngài thấy đáng giữ lại nhất sau cả một đời tu.

Lời dạy cho người sống giữa phố thị

Bậc thầy ấy sống giữa núi tuyết, nhưng lời ngài để lại có thể đặt ngay trên bàn làm việc của chúng ta:

Ngoại thất là an trú trong sự cô tịch.

Nội thất là an trú trong căn thất nhỏ.

Mật thất là an trú trên tọa cụ.

Hãy an trú trong kiến giải bất nhị.

Hãy an trú trong thiền định không tán loạn.

Hãy an trú trong hạnh không chấp trước.

Mỗi câu đều bắt đầu bằng chữ "an trú". Ngài không bảo ta chạy trốn thế gian. Ngài bảo ta ở lại: ở lại với hơi thở, với tòa ngồi, với tâm mình. Trong một thời đại mà ai cũng vội, đó có lẽ là lời khuyên khó nhất mà cũng cần nhất.

Năm Ngựa Lửa: dịp trở về với thánh sơn

Năm nay là năm Bính Ngọ (Hỏa Mã) 2026. Theo truyền thống Vũ trụ chiêm tinh Kim cương thừa, năm Ngọ đặc biệt thiêng liêng đối với núi Kailash: một vòng nhiễu quanh trong năm này được xem là có công đức bằng mười ba vòng ở những năm khác. Đây cũng là dịp kỷ niệm sự kiện linh thiêng này.

Không phải ai cũng có thể đến chân núi Kailash. Nhưng ai cũng có thể bắt đầu một vòng nhiễu quanh trong chính tâm mình. Con đường ấy không cần hộ chiếu hay hành trang, chỉ cần một khoảnh khắc ngồi xuống và quay về.

Từ núi rừng Tây Thiên, nơi Đại Bảo Tháp Mandala đang tĩnh lặng nhìn xuống, xin mời quý vị cùng nhớ đến chàng nghệ sĩ nghèo đã đổi đời nhờ một lần dám đi tìm. Nếu ngài làm được trong thời đại của ngài, chúng ta cũng có thể bắt đầu từ hôm nay.