Người mang xương cốt của Naropa

Câu chuyện về Đức Gyalwang Je Kunga Paljor

Đức Gyalwang Drukpa đời thứ II (1428 - 1476)

Đôi Lời Dẫn Nhập

Dành cho người đọc lần đầu tìm đến cửa Phật giáo Kim Cương Thừa

Trước khi bước vào câu chuyện, xin được thưa đôi lời cùng những ai lần đầu tìm đến với truyền thống Phật giáo Kim Cương Thừa. Một vài chiếc chìa khóa nhỏ dưới đây sẽ giúp bạn mở rộng cánh cửa và bước vào câu chuyện một cách trọn vẹn hơn.

Trong Phật giáo Kim Cương Thừa, giáo pháp không được lưu giữ trong sách vở đơn thuần, mà được truyền trao từ Thầy sang trò qua một sợi dây sống động không hề đứt đoạn — gọi là dòng truyền thừa. Câu chuyện này thuộc về Truyền thừa  Drukpa, một trong những dòng truyền thừa lớn của xứ tuyết, mà vị lãnh đạo tối cao được tôn xưng là Đức  Pháp Vương Gyalwang Drukpa.

Điều có thể khiến người đọc lần đầu bỡ ngỡ là cách gọi “đời thứ nhất”, “đời thứ hai”. Người Tây Tạng tin rằng một bậc Thầy đã giác ngộ, vì lòng từ bi với chúng sinh, có thể nguyện trở lại cõi đời hết kiếp này sang kiếp khác để tiếp tục dẫn dắt muôn loài. Mỗi lần trở lại như thế gọi là một hóa thân, và vị ấy thường được nhận ra từ khi còn là một đứa trẻ. Bởi vậy, “Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa đời thứ hai” không phải là một người xa lạ với đời thứ nhất, mà chính là dòng tâm thức giác ngộ ấy trở lại trong một hình hài mới.

Trong câu chuyện, bạn sẽ gặp một vài danh xưng và thuật ngữ cổ kính. Xin tạm hiểu một cách giản dị: Đại Thành Tựu Giả (Mahasiddha) là những bậc tu hành đã đạt thành tựu phi thường ở Ấn Độ xưa; Kim Cương thừa (Vajrayana) là con đường tu tập mật truyền và mãnh liệt của Phật giáo Kim Cương Thừa; Đại Thủ Ấn (Mahamudra) và Sáu Pháp Du-già của Naropa là những pháp môn thiền định thâm sâu bậc nhất. Đức Naropa và Đức Milarepa là hai bậc hành giả lừng danh mà tên tuổi đã hóa thành huyền thoại. Và xá-lợi là những kết tinh quý báu để lại sau khi nhục thân một bậc tu hành chứng đắc được hỏa táng — dấu chứng cho sự thanh tịnh của một đời tu.

Giờ đây, với vài chiếc chìa khóa ấy trong tay, xin mời bạn cùng lần giở lại một câu chuyện đã được khởi đầu từ hơn tám trăm năm trước, bên bờ sinh tử của một bậc Thầy.

❖

Lời Tiên Tri Bên Bờ Sinh Tử

Có những lời, khi vừa được thốt ra, đã treo lơ lửng giữa trời đất suốt mấy trăm năm, lặng lẽ chờ đợi một con người bước tới để ứng nghiệm. Lời huyền ký của Đức Pháp Vương Drogon Tsangpa Gyare - hóa thân chân thật của Đức Quan Âm - bậc Thượng Sư siêu việt đời thứ nhất của dòng Gyalwang Drukpa - chính là một lời như thế.

Bấy giờ là năm 1211. Ngọn đèn nơi nhục thân của Ngài sắp lụi tắt. Quanh bảo tọa, hàng đệ tử quỳ phục trong tịch lặng, thấu hiểu rằng bậc Tôn sư của mình đang an nhiên đứng nơi ngưỡng cửa giữa cõi này và cõi khác. Và chính tại ngưỡng cửa thiêng liêng ấy, khi đôi mắt đã soi thấu qua bức màn vô hình của thời gian, Ngài cất lời truyền lại những điều sẽ định hình cả một dòng truyền thừa:

“Chín hóa thân của tám mươi tư vị Đại Thành Tựu Giả Ấn Độ, mang danh hiệu Sengye, sẽ kế thừa ta và làm cho Phật Pháp hưng thịnh. Tiếp nối các vị ấy sẽ là những hóa thân của ba bộ Phật. Rồi sau đó - chính ta sẽ đích thân trở lại.”

Truyền lời xong, Ngài an nhiên viên tịch. Nhưng lời huyền ký thì ở lại, sống động như một hạt giống vùi sâu trong lòng đất, âm thầm đợi đến mùa khai nở.

Rồi mùa cũng đến. Lần lượt, đúng như lời đã hứa, chín bậc Thầy mang danh hiệu Sengye - “Sư Tử” - giáng thế, mỗi vị là một hóa thân của các Đại Thành Tựu Giả Ấn Độ, mỗi vị nâng ngọn pháp đăng của dòng Drukpa lên cao thêm một bậc:

Onrey Dharma Sengye (1177–1237)

Choje Zhonnu Sengye (1200–1266)

Nima Sengye (1251–1287)

Sengye Sherab (1238–1280)

Sengye Rinchen (1258–1313)

Sengye Gyalpo (1289–1326)

Kunga Sengye (1314–1347)

Lodo Sengye (1345–1390)

Trulku Sherab Sengye (1371–1392)

Chín vị Sư Tử ấy đi qua trần gian như chín tiếng gầm diệu pháp vang vọng khắp non cao. Khi tiếng gầm sau chót lặng xuống, đến lượt ba bộ Phật giáng trần - Trí Tuệ, Uy Lực và Từ Bi - khoác lên mình hình hài con người:

Yeshi Rinchen  hóa thân Đức Văn Thù — hiện thân của Trí Tuệ  (1364–1413)

Namkha Palzang  hóa thân Đức Kim Cương Thủ — hiện thân của Uy Lực  (1398–1425)

Sherab Zangpo  hóa thân Đức Quán Thế Âm — hiện thân của Từ Bi  (1400–1438)

Và chính vị sau cùng trong ba bộ Phật ấy - Đức Sherab Zangpo, hóa thân của lòng Từ Bi vô lượng - về sau sẽ trở thành thân phụ của bậc Thầy trong câu chuyện này.

❖

Đứa Trẻ Thuộc Lòng Kinh Điển

Năm 1428, tại miền đất Tây Tạng nơi mây trắng phủ kín những đỉnh non vời vợi, một hài nhi cất tiếng khóc chào đời. Thân phụ của Ngài là Đức Sherab Zangpo, hóa thân của Đức Quán Thế Âm; thân mẫu là bà Kunga Dzom. Song hài nhi ấy không đến để được nuôi dưỡng như bao đứa trẻ thế gian - Ngài đến để nhớ lại. Bởi Ngài chính là Đức Gyalwang Je Kunga Paljor, người mà mấy trăm năm trước, lời huyền ký đã trang trọng hứa hẹn - Đức Gyalwang Drukpa đời thứ hai.

Ngay từ thuở ấu thơ, khi những đứa trẻ khác hãy còn bập bẹ tập nói, Ngài đã làu thông và thuộc nằm lòng nhiều bộ kinh điển - dường như chữ nghĩa thiêng liêng ấy chẳng phải được học, mà chỉ giản dị là được tìm thấy lại từ một kiếp sống xa xăm nào đó. Những trang kinh trôi qua tâm Ngài thông suốt không chút trở ngại, tựa như nước tìm về dòng sông xưa cũ.

Thân phụ - vị Thầy đầu tiên của Ngài - đã truyền trao trọn vẹn giáo pháp của dòng Drukpa cho người con. Và khi Ngài vừa tròn tám tuổi, người ta đã cung thỉnh Ngài lên pháp tòa, tấn phong Ngài làm bậc lãnh đạo của cả một tu viện. Một đứa trẻ tám tuổi an tọa giữa hàng trăm vị tăng - chẳng phải vì tuổi tác, mà bởi trong đôi mắt bé bỏng ấy, người ta nhận ra ánh nhìn của một bậc thành tựu đã từng đi rất xa trên con đường giác ngộ.

Khi thọ giới sa-di dưới chân Đức Khenpo Dra-Chompa Gangchen Kunga Pal, Ngài được ban pháp danh Kunga Paljor - danh hiệu sẽ vang vọng qua bao thế kỷ. Từ vị Khenchen tôn quý ấy, Ngài uống cạn dòng cam lồ giáo pháp. Rồi khi thân phụ viên tịch, Ngài lại tìm đến Đức Thrulzhik Namkhai Naljor để tiếp nối con đường tầm đạo - một ngọn đèn vừa tắt, Ngài liền thắp lên ngọn khác, chẳng để bóng tối ngự trị dù chỉ một khoảnh khắc.

❖

“Ta Đã Chờ Đợi Con Từ Rất Lâu Rồi”

Có những cuộc gặp gỡ chẳng phải là một sự khởi đầu, mà là một cuộc trùng phùng. Khi Đức Je Kunga Paljor bước tới trước tôn nhan Đức Ngokton Jangchub Pal (1360–1446) - vị trì giữ đời thứ bảy của dòng Ngok cổ kính - bậc lão sư trầm ngâm nhìn Ngài hồi lâu. Rồi, như thể chấm dứt một niềm chờ mong đã kéo dài trọn một đời người, Ngài thong thả cất lời:

“Ta đã chờ đợi con từ rất lâu rồi.”

Và vị lão sư trao đi tất cả. Trọn vẹn giáo pháp, từng lời khẩu truyền, từng nghi lễ quán đỉnh của Đại Thủ Ấn (Mahamudra) cùng Sáu Pháp Du-già của Naropa - tinh túy cốt tủy của cả một dòng tu - được rót sang Ngài như nước rót từ bình này sang bình kia, không vương vãi lấy một giọt.

Nhưng điều trọng đại nhất hãy còn chưa tới. Đức Ngok Jangchub Pal trang nghiêm nâng lên trong tay một báu vật mà dòng Ngok đã gìn giữ qua bao thế kỷ - Sáu Cốt Sức Trang Hoàng của Naropa - cùng với bình quán đỉnh thiêng liêng. Rồi, với giọng nói của một người sau cùng đã hoàn mãn sứ mệnh của đời mình, Ngài trịnh trọng tuyên cáo:

“Nay ta đã trao giáo pháp và bảo vật cho người chủ chính đáng.”

Lời ấy chẳng phải chỉ là một sự trao tặng. Đó là một sự ấn chứng. Bằng chính lời tuyên cáo đó, Đức Ngok Jangchub Pal đã xác quyết rằng Đức Je Kunga Paljor không ai khác chính là hóa thân của Đức Naropa vĩ đại - và cũng là hóa thân của Đức Tsangpa Gyare, vị Thượng Sư siêu việt năm xưa đã thốt ra lời huyền ký bên bờ sinh tử. Vòng tròn linh thiêng khép lại. Người đã hứa “chính ta sẽ trở lại” - nay quả đã trở lại.

❖

Hành Trình Vượt Dãy Tuyết Sơn Của Sáu Báu Vật

Để thấu hiểu vì sao Sáu Cốt Sức Trang Hoàng lại thiêng liêng đến nhường ấy, ta phải lần ngược dòng thời gian, vượt qua dãy Himalaya phủ kín tuyết trắng, trở về với một con người đã ba lần đánh đổi cả sinh mệnh để băng qua những con đèo hiểm tử.

Người ấy là Đức Marpa Lotsawa (1012–1097) - Bậc đại dịch giả, người khai sáng truyền thống Kagyu. Ba lần Ngài rời bỏ cố hương Tây Tạng, ba lần Ngài lặn lội qua sông băng và sa mạc nóng cháy của Ấn Độ, chỉ cốt để được phủ phục dưới chân hai bậc Thầy: Đức Naropa và Đức Maitripa. Mỗi chuyến đi là một lần ký thác sinh mệnh cho tử thần; mỗi lần trở về là một kho tàng giáo pháp cung nghênh về cho xứ tuyết.

Trong chuyến đi sau cùng - khi cả Thầy lẫn trò đều thấu tỏ rằng đây là lần tương ngộ chót hết - Đức Naropa đã trao vào tay Đức Marpa sáu món cốt sức mà chính Ngài đã đeo trên thân suốt những năm tháng tu trì. Đó là di sản thân thiết nhất, gần gũi nhất, được truyền lại như một phần thân thể của bậc Đại Thành Tựu Giả.

Đức Marpa cung nghênh sáu báu vật vượt Tuyết Sơn trở về, rồi trao lại cho Đức Ngok Choeku Dorjee (1036–1102) - một trong bốn vị đệ tử đã thọ nhận những khẩu truyền tối mật của Đức Tilopa. Kể từ giây phút thiêng liêng ấy, Sáu Cốt Sức Trang Hoàng an trú trong dòng Ngok, được canh giữ như con ngươi của mắt, đi qua đời này sang đời khác, lặng lẽ chờ đợi người chủ chính đáng - chờ đợi chính Đức Je Kunga Paljor.

❖

Sáu Báu Vật Giải Thoát Chỉ Qua Một Cái Nhìn

Người ta tin rằng Sáu Cốt Sức Trang Hoàng của Naropa mang một năng lực mà không lời nào diễn tả cho trọn: chúng có thể ban sự giải thoát chỉ qua một cái nhìn. Một ánh mắt chạm vào chúng, một khoảnh khắc chiêm bái thành kính — và một hạt giống giác ngộ được gieo vào tâm thức người hữu duyên.

Sáu báu vật ấy gồm: chiếc mũ đội đầu, tấm tạp dề, vòng cánh tay, vòng cổ, vòng tay, dải đeo ngực và đôi hoa tai - tất thảy đều được tạo nên từ xương, và chính Đức Naropa đã sử dụng chúng trong pháp tu Kim Cương thừa. Song chất liệu xương ấy chẳng phải để gợi nhắc sự chết chóc - mà để nhắc rằng ngay trong cái vô thường mong manh nhất của thân xác, vẫn ẩn tàng con đường dẫn tới bất tử.

Mỗi món cốt sức là một biểu tượng sống động. Cả sáu hợp lại cùng nhau tượng trưng cho sự chứng ngộ tâm linh viên mãn - thông qua sáu ba-la-mật và sáu pháp du-già của Naropa. Chúng là giáo pháp được khắc thành hình hài, là con đường được đeo trên thân thể, là lời dạy mà người ta có thể chạm vào bằng tay và chiêm ngưỡng bằng mắt.

Kể từ ngày Đức Ngok Jangchub Pal đặt chúng vào tay Đức Je Kunga Paljor - Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa đời thứ hai - những báu vật này không còn rời khỏi dòng truyền thừa Gyalwang Drukpa nữa. Cho đến tận hôm nay, chúng vẫn được tôn trí gìn giữ, như một sợi chỉ vàng nối liền Đức Naropa của Ấn Độ ngàn năm trước với những bậc Thầy của hiện tại.

❖

Vầng Hào Quang Và Những Vì Sao Quanh Ngài

Một bậc Thầy vĩ đại được nhận ra chẳng phải chỉ qua chính Ngài, mà còn qua những con người Ngài đã thắp sáng. Và quanh Đức Je Kunga Paljor là cả một bầu trời lấp lánh sao.

Gần gũi nhất với Ngài là Đức Drukpa Ngawang Chogyal - vừa là cháu ruột, vừa là pháp tử nối dòng. Bên cạnh đó là hai bậc đại học giả, Đức Khenchen Palden Gyaltshen và Đức Khenpo Samten; hai vị tỳ-kheo Gelong Rinchen Namgyal và Sochogpa; hai vị Lama Kunga Samten và Rinchen Wangpo; hai bậc hành giả chứng đắc Lhatsun Kunga Chogyal và Naphu Tokdhen; hai vị hành giả y vải Shrakha Repa và Gang-throe Repa; cùng bậc đầy uy lực Ngakchang Gyaltshen Lhundup. Họ là những đệ tử nòng cốt, mỗi người một ngọn lửa được truyền từ ngọn pháp đăng của Thầy.

Trong hàng đệ tử thân cận có một con người mà danh tiếng gắn liền với những kỳ tích vượt khỏi cõi tâm linh: Đức Drubthob Thangtong Gyalpo - Bậc đại thành tựu giả đã bắc những cây cầu xích sắt vắt ngang các dòng sông hung dữ của Tây Tạng và Bhutan, nối liền những bờ vực mà người thường ngỡ chẳng thể nào nối được. Cùng với Ngài là Đức Jetsun Kunga Zangmo và Đức Choje Chimey.

Song có lẽ kỳ lạ và đáng nhớ hơn cả là những bậc thánh điên - những con người chọn cách phá vỡ mọi khuôn phép để chỉ thẳng vào chân lý. Trong số đó có Đức Druk-Nyon Kunga Legpa, người đời quen gọi là Drukpa Kunley - vị thánh nhân với tiếng cười xé toang mọi giả tạo, dùng sự ngông cuồng để đánh thức những tâm hồn còn ngủ quên. Và Đức Tsang-nyon Heruka - người đã chấp bút viết nên tiểu sử và những đạo ca bất hủ của Đức Milarepa, để giọng hát của bậc hành giả vĩ đại ấy còn vọng mãi đến ngàn sau.

❖

Tro Tàn Hóa Thành Xá-Lợi

Năm 1476, khi vừa tròn bốn mươi chín tuổi, Đức Je Kunga Paljor thấu biết giờ ra đi đã điểm. Nhưng cũng như vị Thượng Sư siêu việt đời thứ nhất từng làm bên bờ sinh tử, Ngài chẳng ra đi trong tịch lặng. Ngài để lại một lời huyền ký - như một ngọn hải đăng cho những người ở lại biết tìm Ngài nơi đâu:

Hóa thân của Ngài sẽ đản sinh tại Jayul, miền nam Tây Tạng.

Rồi Ngài an nhiên viên tịch. Khi ngọn lửa trà-tỳ bùng lên thiêu đốt nhục thân, hàng đệ tử quây quần trong nước mắt và lời nguyện cầu. Nhưng khi ngọn lửa lụi tàn và họ cúi xuống lớp tro than, một điều kỳ diệu hiện ra trước mắt: trong tro cốt, lấp lánh chẳng phải sự tiêu vong, mà là sự hiển linh. Người ta tìm thấy vô số tôn ảnh của chư Bản tôn, những chủng tự thiêng liêng tự nhiên thành hình, và muôn vàn xá-lợi tỏa sáng.

Đó là dấu ấn sau cùng mà bậc Thầy lưu lại cho thế gian - lời khẳng định lặng lẽ rằng những gì Ngài đã sống, đã tu, đã chứng, thảy đều chân thật. Nhục thân có thể tan thành tro bụi, nhưng sự chứng ngộ thì kết tinh thành ánh sáng vĩnh hằng.

Và đúng như lời huyền ký, tại Jayul miền nam Tây Tạng, một hài nhi khác lại cất tiếng khóc chào đời. Bánh xe lại chuyển vần. Lời hứa của Đức Tsangpa Gyare năm xưa - “chính ta sẽ đích thân trở lại” - vẫn tiếp tục được giữ trọn, đời này qua đời khác, chẳng bao giờ ngơi nghỉ.

Từ tiếng gầm của chín vị Sư Tử, đến ánh sáng của ba bộ Phật; từ những cây cầu xích sắt vắt ngang vực thẳm, đến Sáu Cốt Sức Trang Hoàng vượt Tuyết Sơn - tất cả hội tụ nơi một con người đã đến để nhớ lại, để truyền trao, và để hẹn ngày trở lại.