Trói buộc và ngăn che

Trói buộc và ngăn che
 
Một thời, Thế Tôn trú giữa những người Sumbha, tại thị trấn Setaka dạy các Tỷ kheo:
 
Này các Tỷ kheo, có năm cấu uế này đối với vàng. Đó là sắt, đồng, thiếc, chì và bạc. Do những cấu uế này, vàng bị uế nhiễm, không có nhu nhuyến, không có kham nhậm, không có chói sáng, dễ bị bể vụn và không chân chánh chịu sử dụng.
 
Cũng vậy, này các Tỷ kheo, có năm cấu uế của tâm. Đó là dục tham, sân, hôn trầm, trạo hối và nghi. Chính những cấu uế này khiến tâm bị uế nhiễm, không có nhu nhuyến, không có kham nhậm, không có chói sáng, dễ bị bể vụn và không chân chánh được định tĩnh để đoạn diệt các lậu hoặc.
 
(ĐTKVN, Tương Ưng Bộ V, phẩm Triền cái, phần Cấu uế, Nxb Tôn Giáo, 2002, tr.146)

Lời bàn:

Trong công nghệ luyện kim, việc thanh lọc các tạp chất ra khỏi quặng là một trong những công đoạn quan trọng để tác thành chất lượng sản phẩm. Cũng vậy, trong lĩnh vực luyện tâm, điều tối cần là phải loại bỏ những cấu uế, dơ bẩn ra khỏi tâm thì mới có thể điều phục tâm trở thành thanh tịnh.

Muốn thành tựu thiền định, trước hết và quan trọng nhất phải vượt qua chướng ngại năm triền cái. Dục tham, sân hận, hôn trầm, trạo hối và nghi ngờ là năm thứ tạp chất, cấu uế khiến cho tâm bị tróibuộc vào các dục và làm ngăn che, chướng ngại thiền định. Do vậy, bước đầu thanh lọc tâm cũng chính là nỗ lực tịnh hóa năm món trói buộc và ngăn che này.

Tâm chúng ta chẳng bao giờ yên lặng mà luôn bị khuấy động. Chỉ cần ngồi yên vài phút thôi thì rất dễ dàng nhận ra điều ấy. Bước đầu thực tập thiền định, năm triền cái này là trở lực chủ yếu khiến hành giả khó đạt đến nhất tâm. Tuy nhiên, nếu hành giả tinh tấn nhiếp tâm vào đề mục (niệm hơi thở, niệm Phật hay trì chú…) đồng thời ghi nhận một cách rõ ràng về sự xuất hiện, tồn tại và ra đi của năm triền cái cùng các phiền não khác (nếu có) thì dần dần sẽ thiết lập được chánh niệm, an trú vững chãi trong đề mục.

Chánh niệm là vũ khí sắc bén để tiêu diệt năm triền cái. Do đó, thực tập để phát huy chánh niệm thường trực đến cao độ là nền tảng quan trọng của thiền định. Vượt qua sự trói buộc và ngăn che của triền cái mới có khả năng tiến vào Sơ thiền. Nhiếp phục và chuyển hóa được năm triền cái là hành giả đã bước lên một giai đoạn mới trong lộ trình thăng hoa tâm. Từ Sơ thiền lên đến Tứ thiền cùng với nỗ lực thiền quán về vô ngã, triệt tiêu mười kiết sử tức chứng Thánh vị A la hán là một chặng đường dài, điều phục tham, sân, si của mình.

____________

(*) Đại tạng kinh Việt Nam

(Trích "Lời Phật dạy trong Kinh tạng Nikàya"
HT. Thích Quảng Tánh
Nguồn: Nhà Xuất Bản Tôn Giáo)

 
Sự kiện
Trong Kim Cương thừa, pháp tu Phật Dược Sư là pháp chữa bệnh. Nếu muốn tu tập, hồi hướng cầu nguyện để tiêu trừ tất cả những chướng ngại bên trong và bên ngoài - là các phiền não chướng và bệnh tật - thì chúng ta cần thực hành pháp Dược Sư và đặc biệt càng cần thực hành nhằm ngày vía Phật Dược Sư. Thực hành vào ngày vía Phật Dược Sư sẽ vô cùng lợi ích. Những công đức hành trì Phật pháp, dùng thuốc gia trì, tích lũy thiện nghiệp, trì tụng chân ngôn, vi nhiễu Bảo tháp... sẽ tăng trưởng trong ngày này. Bởi lẽ Đức Phật Dược Sư ở phương Đông, cho nên 8 ngày đầu tháng là ngày mặt trăng ở mức độ 1/4 hơi chếch về phía Đông so với trái đất. Lúc này năng lượng về chữa lành trong tự thân chúng ta hòa cùng và tương ứng với năng lượng, nguyện lực của Đức Phật Dược Sư tạo nên nguồn năng lượng thanh tịnh, chữa lành mạnh mẽ. Thực hành Dược Sư còn giúp tiếp cận “bảy tầng lợi ích” - từ việc chuyển hóa, chữa lành thân và tâm, tới sự nghiệp, gia đình được hanh thông thuận lợi, rộng ra là tu tập cầu nguyện vì đất nước thái bình, nhân dân an lạc cho tới lợi ích muôn loài chúng sinh. Song song với việc cầu sức khỏe, bình an cá nhân, người tham dự được dẫn dắt từng bước để mở rộng tâm thức và lòng từ bi. Vì vậy, bạn đừng quên đặt lịch để tới tham dự Pháp hội Dược Sư Hiển Mật song tu trong trọn vẹn một ngày tại ngôi Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên linh thiêng!
Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên (Đại Đình, Phú Thọ)
Thứ hai, 22/06/2026
3
Ngày
:
02
Giờ
:
32
Phút
Đăng ký sự kiện
📣  Lịch tu tập tháng 6 năm 2026 tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên
Quý đạo hữu hoan hỷ lưu lại lịch, lên kế hoạch tham dự và chia sẻ tới người thân, bạn bè:
  • 14/06 (Chủ nhật) Khóa tu Hộ Pháp Mahakala
  • 22/06 (Thứ hai) Đại đàn Cầu an - Pháp hội Dược Sư
  • 24/06 (Thứ tư) Khóa tu Phật Trường Thọ và Khoá tu Hộ Pháp
  • 29/06 (Thứ hai) Khóa lễ cầu siêu độ chư Hương linh và Khoá tu Quan Âm - Tam bộ Tài Thiên
👉 Xem lịch chi tiết và đăng ký tham dự tại đây