Tuyển tập các bài kinh tụng hộ niệm vãng sinh

Theo nghĩa đen, “hộ” là bảo hộ, trợ giúp, “niệm” là tinh thần, tư tưởng. Như vậy, “hộ niệm” có nghĩa là tìm cách để bảo vệ, nâng đỡ về mặt tinh thần. Trong phạm vi của cuốn sách này, chúng tôi muốn đề cập đến những nội dung liên quan đến việc hộ trì, nâng đỡ tinh thần cho người chết. Hộ niệm bao gồm hai khía cạnh cơ bản, đó là trợ giúp về mặt vật chất và về mặt tinh thần. Hai khía cạnh này đều vô cùng cần thiết, đem lại những lợi ích lớn lao cho người chết và được thực hiện song song trong từng giai đoạn của tiến trình chết. 

Sự cần thiết của hộ niệm

Quan niệm thế gian thông thường cho rằng chỉ cần ở bên cạnh người chết lúc người đó trút hơi thở cuối cùng để nghe những lời dặn dò, trăn trối và bày tỏ tình cảm, chia sẻ sự đau đớn cá nhân, hoặc hỗ trợ người sắp chết bằng cách đưa họ nhập viện, dùng những thành tựu y học hiện đại với kim tiêm, dao kéo, thuốc giảm đau,... mong duy trì chỉ số sinh tồn hay vãn hồi mạng sống. Nhiều khi, chính sự đau đớn, dính mắc, muốn níu giữ của những người thân càng khiến người chết thêm khổ sở, hoang mang và không thể sẵn sàng hành trình đơn độc của mình một cách thanh thản, sáng suốt. Khi người chết trút hơi thở bên ngoài, chúng ta vô minh không biết rằng người đó vẫn đang tiếp tục trải nghiệm hành trình khủng khiếp của cái chết bên trong và nhiều giai đoạn trung gian sau đó nữa. Chúng ta thường để mặc họ trong sự đau đớn câm lặng để tất bật với những thủ tục ma chay và những nghi lễ phần nhiều phục vụ người sống, thậm chí chúng ta vội vã đem họ vào nhà lạnh hoặc đi thiêu, đi chôn. Xét từ quan kiến hộ niệm, đó có thể là những hành động tổn hại nhất tới người chết, đem lại cho họ những hậu quả đọa lạc vô cùng tiêu cực. Điều này giống như chẳng những không cứu được người bị ngã xuống giếng, chúng ta còn vô tình hay cố ý ném đá bịt miệng giếng, làm tuyệt đường thoát của kẻ khốn cùng!

Chính vì những nhầm lẫn đáng sợ nhưng rất phổ biến này, đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại một cách đúng đắn vấn đề hộ niệm cùng những lợi ích mà hộ niệm chân chính đem lại!

Mặc dù cái chết là trải nghiệm cá nhân của mỗi người, không ai có thể sống thay và chết thay bạn, song bạn cần biết mình có thể được trợ giúp về tinh thần và tâm linh trên tiến trình chết, và những sự trợ giúp này sẽ đem lại những kết quả thực sự. Đó là những lợi ích thiết thực và lớn lao đối với người chết không chỉ khi người đó lâm bệnh hiểm nghèo, lúc họ lâm chung mà còn trong toàn bộ tiến trình chết cho tới giai đoạn Trung ấm và sau đó là Bardo tái sinh. Tuy mỗi giai đoạn có những đặc điểm và thử thách khác nhau, nhưng điển hình là người chết đều phải trải qua sự đau đớn, khổ sở, sợ hãi và cảm giác đơn độc tột cùng mà người đó hầu như chưa có lúc nào trải nghiệm khi còn sống. 

Về mặt vật chất, hộ niệm giúp người chết có được những hoàn cảnh, điều kiện cần thiết tối ưu khi phải đối mặt với cái chết. Đặc biệt sự trợ giúp này càng có ý nghĩa đối với những người chưa kịp hoặc không có khả năng thực hiện bất cứ sự chuẩn bị nào cho cái chết của mình. Về mặt tinh thần và tâm linh, hộ niệm giúp người chết phần nào vượt qua nỗi sợ hãi và sự vô minh của bản thân. Khi không còn chỗ dựa ở xác thân tứ đại, khi những mất mát và thay đổi to lớn, phi thường chưa từng được trải nghiệm khiến người chết hoang mang và bối rối cùng cực, khi tâm thức hoảng loạn bị chi phối bởi sự khủng khiếp của những ảo cảnh, những cảm giác đáng sợ và gió nghiệp thổi bay trong trạng thái trung gian, điều then chốt nhất mà người chết cần có khi ấy là sự bình tĩnh, an định, tỉnh giác để nhận ra bản chất của toàn bộ những gì đang diễn ra. Hộ niệm sẽ như một người bạn đồng hành sáng suốt giúp đem lại cho người chết những điều này. Sự hộ niệm chân chính, đặc biệt nếu được thực hiện bởi người đã đạt thành tựu nhất định trong tu tập, giống như ngọn hải đăng soi đường giữa đêm đen và giông tố, không chỉ giúp người chết thoát khỏi nỗi sợ hãi kinh hoàng, cảm giác vô phương hướng mà còn chỉ ra cho người chết những cạm bẫy nên tránh, những cơ hội giải thoát lớn lao tiềm ẩn trên từng bước đường sinh tử. Ở mức độ cao cấp hơn, trong những pháp thực hành thiện xảo của Kim cương thừa, hộ niệm còn là sự nâng đỡ, tác động trực tiếp của bậc Thượng sư giác ngộ vào tâm thức người chết, quyết định phần lớn tới viễn cảnh giải thoát hoặc tái sinh của họ.

(Trích ấn phẩm "Bardo - Bí mật Nghệ thuật sinh tử"

Drukpa Việt Nam biên dịch và phát hành)