Điều ai cũng biết, nhưng không ai dám nhìn thẳng

Bạn sẽ chết. Tôi cũng vậy. Tất cả chúng ta. Vậy tại sao các bậc giác ngộ lại xem ý nghĩ đáng sợ ấy như một kho báu - trong khi cả nhân loại đang ra sức chạy trốn nó?

Hôm qua đã trôi đi, không thể lấp đầy thêm ý nghĩa nào nữa.
Ngày mai thì chẳng ai hay biết.
Nhưng ngày này, hôm nay, là của bạn - hãy tận dụng nó.
(Thơ Ấn Độ cổ)

Phần đông chúng ta lấp đầy đời mình bằng tiếng ồn và bận rộn, để khỏi phải nghe tiếng gõ cửa khe khẽ của vô thường. Nhưng người trí thì làm ngược lại: họ giữ ý niệm về cái chết bên mình như giữ một ngọn đèn soi đường.

Khi ta quên rằng mình sẽ chết: ta khất lần việc tu tâm - “để mai, để khi rảnh, để khi già”. Có gắng cũng nửa vời. Dần dần buông xuôi, tiếp tục lỗi lầm. Để rồi phút cuối, ngoái lại và tim thắt vì ân hận: cả một kiếp người quý giá đã trôi qua trong lãng phí.

Khi ta thường nhớ nghĩ về cái chết: mọi sự đảo chiều. Việc thiện trở nên mạnh mẽ, thuần khiết. Tám ngọn gió thế gian - được/mất, khen/chê, vinh/nhục, sướng/khổ - không còn dễ cuốn ta đi. Và đến phút lâm chung, ta ra đi trong mãn nguyện, vì biết mình đã sống một đời ý nghĩa.

Đây là bí mật của ngài Milarepa, vị thánh nhân xứ tuyết:

“Vì kinh hãi cái chết, ta vào núi tu hành. Chiếm lĩnh được thành trì của bản tâm — vốn bất tử, vô tận — giờ đây mọi nỗi sợ chết đã hoàn toàn chấm dứt.”
(Milarepa)

Nghịch lý nằm ở đó: chỉ người dám nhìn thẳng vào cái chết mới thoát khỏi nỗi sợ nó. Chạy trốn chỉ khiến bóng tối lớn thêm. Quay lại đối diện, ta tìm thấy ánh sáng.

Hôm nay bạn có thể làm một người vui. Hôm nay bạn có thể giúp một người. Ngày hôm nay là của bạn.

Bài tiếp theo: Sự thật đầu tiên không ai chối được.