Chi Thứ Nhất - Lễ Kính Chư Phật (Đỉnh Lễ)

1.1. Tại sao phải đỉnh lễ? 

Lễ Kính chư Phật là điều quan trọng nhất. Chúng ta phải đỉnh lễ. Tại sao chúng ta phải đỉnh lễ? Đây là câu hỏi cốt yếu nhất mà bạn phải hỏi. Tại sao chúng ta phải cúi xuống? Tại sao chúng ta phải đỉnh lễ?

Nếu tôi là bạn, tôi chắc chắn sẽ hỏi câu hỏi này một trăm lần, bởi vì tôi không thích cúi xuống, tôi không thích quỳ xuống - nó rất đau đầu gối. Lúc còn trẻ, khi tôi thọ giới, chúng tôi phải quỳ xuống, đó là những khoảnh khắc khủng khiếp, khoảnh khắc khủng khiếp. Tôi không thích, tôi ghét nó. Vậy nếu tôi là bạn, tôi sẽ không cúi xuống vô cớ; tôi sẽ hỏi: tại sao tôi phải cúi xuống? Tôi sẽ hỏi một trăm câu.

Vậy bạn phải hỏi tại sao chúng ta quỳ xuống. Chỉ vì anh ta quỳ xuống, tôi quỳ xuống, bởi vì mọi người trong tòa nhà này đang quỳ xuống, tại sao tôi không? Đó không phải là một lý do tốt. Bạn phải có một lý do tốt.

Như tôi đã đề cập hôm qua, bạn không nên bắt chước. Bạn luôn muốn là một hành giả chân thật - từ trái tim, với Bồ Đề Tâm. Điều đó rất quan trọng, thay vì chỉ bắt chước lẫn nhau.

1.2. Mục đích thực sự: giảm ngã mạn, diệt kiêu ngạo

Điều đầu tiên trong Bảy Chi Cầu Nguyện là Lễ Kính chư Phật, đó là sự hành trì đỉnh lễ. Khi chúng ta đỉnh lễ, chúng ta phải hiểu rõ ý nghĩa của việc làm đó.

Điều gì thực sự xảy ra khi chúng ta quỳ xuống và đỉnh lễ? Mục đích thật sự là để giảm bớt cái tôi và sự kiêu ngạo. Như tôi đã đề cập hôm trước, bạn không được có sự kiêu ngạo - tâm kiêu ngạo rất xấu. Chúng ta phải luôn khiêm tốn và thấu hiểu lẫn nhau - đối với cha mẹ, vợ, chồng, con cái, anh chị em của bạn. Mọi thứ cần được thấu hiểu. Sự kiêu ngạo không bao giờ nên được thực hành; không bao giờ nên là một phần trong đời sống hàng ngày của bạn. Kiêu ngạo không tốt.

Do đó, để chấm dứt cảm giác kiêu ngạo này, phương pháp tốt nhất Đức Phật đã ban cho là đỉnh lễ. Mặc dù tôi không thích - cá nhân tôi, tôi không thích cúi đầu, tôi không thích - nhưng bạn phải đỉnh lễ. Tại sao? Để giết chết sự kiêu ngạo, cảm giác kiêu ngạo. Điều đó rất quan trọng. Người ta thực sự cần có khả năng làm giảm cái tôi. Cảm giác kiêu ngạo rất quan trọng phải được diệt trừ.

Vậy ý nghĩa của việc đỉnh lễ: khi chúng ta lễ kính, khi chúng ta đỉnh lễ, ý nghĩa là để giảm sự chấp thủ vào cái tôi. Sự chấp thủ vào cái ngã, sự chấp thủ vào “tôi”, đã khiến chúng ta phạm vô số sai lầm và chịu nhiều khổ đau. Do đó, khi một Phật tử đỉnh lễ, nó giúp chúng ta học sự khiêm cung, học cách hạ mình, hiểu nhau, thể hiện sự tôn kính, trân trọng, và lòng kính trọng với cha mẹ, anh chị em, vợ chồng, hay con cái.

Khi chúng ta đỉnh lễ, chúng ta biết rằng cần phải học tôn trọng người khác, học sự khiêm cung, và giảm bớt sự chấp thủ vào “tôi” và cái ngã. Đây là lý do tại sao Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã dạy chúng ta phương pháp đỉnh lễ.

1.3. Hiệu quả của sự kiên trì đỉnh lễ

Bản thân tôi không thích cúi xuống, tôi không thích quỳ. Nhưng khi tôi hiểu được rằng đỉnh lễ giúp phá vỡ sự chấp thủ vào cái tôi, vào cái ngã, thì ý nghĩa của đỉnh lễ trở nên vô cùng quý giá. Và sự hành trì đỉnh lễ là một phương pháp rèn luyện để chuyển hóa tâm chấp ngã.

Nếu bạn cứ tiếp tục đỉnh lễ, bằng cách nào đó bạn sẽ trở nên khiêm tốn hơn, hiểu biết hơn, an bình hơn. Điều đó rất quan trọng. Nếu chúng ta tiếp tục hành trì đỉnh lễ từ đáy sâu trong tâm mình, với sự hiểu biết, dần dần chúng ta sẽ giảm sự chấp thủ vào cái tôi, sự chấp thủ vào cái ngã. Chúng ta sẽ có được sự khiêm cung, sự tịnh hóa, và bình an. Do đó, sự hành trì đỉnh lễ là một pháp tu rất quan trọng trong Phật giáo Đại thừa.

1.4. Văn hóa cúi đầu ở Việt Nam

Bất cứ nơi nào tôi đến, người ta đều cúi xuống trước mặt tôi - điều đó rất bất thường đối với tôi. Nhưng đó là điều tốt, bởi đó là một trong những pháp tu tốt nhất của phương pháp Đại thừa. Vậy đây là điều rất quan trọng phải làm, và nó phải được thực hiện từ trái tim, từ sâu trong tim - trái tim hiểu biết, trái tim có sự hiểu biết về lý do tại sao bạn cúi xuống.

Bạn phải hiểu, không chỉ như một văn hóa: “Tôi là người Việt Nam, tôi phải cúi xuống vì điều đó, nên tôi chỉ cúi xuống thôi.” Không, như thế chưa đủ tốt. Bạn phải cúi xuống vì Đức Phật đã dạy như vậy, và bạn phải hiểu tác dụng của việc cúi đầu là gì. Điều này rất quan trọng để trả lời và có được sự hiểu biết này.

Thực vậy, ở Việt Nam tôi thấy có một văn hóa rất tốt: khi người ta gặp nhau, họ cúi đầu chào nhau. Tôi cũng thấy mọi người cúi đầu và chắp tay chào tôi. Đối với tôi, điều này bất thường, nhưng tôi thấy đây là một văn hóa rất tốt, phù hợp với Phật giáo, giúp người ta học sự khiêm cung.

Nhưng chúng ta nên thực hành sự cúi đầu, hay sự khiêm cung, từ trí tuệ, từ sự hiểu biết - không chỉ vì văn hóa. Nếu một người nói: “Tôi là người Việt Nam, nên tôi phải làm điều này,” đó là điều đáng tiếc. Chúng ta phải hành trì với Bồ Đề Tâm - với trái tim của mình - hiểu sâu sắc tại sao Đức Phật Thích Ca đã dạy chúng ta cúi đầu, và lợi ích của đỉnh lễ và khiêm cung là gì. Chúng ta hãy thực hành sự khiêm cung và đỉnh lễ với trọn cả trái tim.