Bồ Đề Tâm Hạnh: Sáu Ba-la-mật đưa Bồ Đề Tâm Vào Đời Sống

Bạn đang đọc bài 5 trong cuốn sách Trái Tim Bồ Đề.

Bồ Đề Tâm được chia thành hai giai đoạn, được ví như đôi cánh chim trên hành trình tu tập của một vị Bồ Tát. Nếu Bồ đề tâm Nguyện, tức lời nguyện trong tâm, là cánh bay thứ nhất, thì Bồ đề tâm Hạnh là cánh bay thứ hai, là hành động cụ thể đưa lời nguyện đó vào đời sống thực tế.

“Bồ Đề Tâm Hạnh là hành động của tâm giác ngộ: có nghĩa là các con thật sự dấn thân vào thực hành Sáu Ba la mật, là các pháp Bố Thí, Trì Giới, Nhẫn Nhục, Tinh Tấn, Thiền Định và Trí Tuệ. Các pháp ấy cần được đưa vào hành động.”

— Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Sáu Ba-la-mật - Sáu công hạnh giác ngộ đó là gì?

1. Bố Thí là cho đi tiền của, kiến thức, sự an ủi, sự không sợ hãi... với một trái tim chân thành, không bắt chước, không cạnh tranh, không vì danh lợi hay bất cứ lý do nào khác ngoài mong muốn đem lại lợi ích cho người khác, cho chúng sinh.

2. Trì giới là giữ gìn đạo đức với động cơ đúng đắn (không phải vì danh dự, mà vì lợi ích chúng sinh).

3. Nhẫn nhục là kiên nhẫn khi bị tổn thương, khi gặp nghịch cảnh, mà không để sân hận chi phối

4. Tinh tấn là nỗ lực được thực hiện với niềm vui, sự không mệt mỏi trong việc thiện, trong sự thực hành mà không lười biếng, sao nhãng hay nản lòng.

5. Thiền Định là tâm an tĩnh, quán chiếu sâu, không để tâm lang thang trong năm dục.

6. Trí tuệ là nhìn thấu bản chất của mọi sự vật, hiện tượng đều là tính không, duyên khởi và vô ngã.

Bố Thí - Phải từ trái tim chân thành, không bắt chước

Trong bài giảng, Đức Pháp Vương đã khai thị nhiều nhất về Ba-la-mật đầu tiên - Bố Thí. Ngài nhắc chúng ta về một sai lầm rất phổ biến:

“Pháp thực hành Bố Thí không nên được sao chép và không nên là sự cạnh tranh. “Anh ta đang làm, anh ta làm 1.000 đồng, tôi sẽ làm 10.000 đồng - tại sao không, bởi tôi giàu hơn.” Các con phải có trái tim - không phải trái tim sao chép, không phải trái tim cạnh tranh mà là trái tim thấu hiểu chân thật về Bố Thí.”

— Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Ngài còn kể một câu chuyện vui: Ngài có một con vẹt có thể bắt chước tiếng người rất giỏi, làm Ngài cười rất nhiều - nhưng con vẹt không hiểu gì cả. Việc Bố Thí mà không có trái tim cũng giống như vậy. Nó có thể trông rất đẹp từ bên ngoài, nhưng không mang lại ý nghĩa nội tâm nào.

Bố Thí chân chính cần:

• Có trái tim: Xuất phát từ lòng thật sự muốn giúp đỡ - không phải để được người khác khen, không phải vì có máy quay phim đang ghi lại.

• Có trí tuệ: Biết rõ đồng tiền sẽ đi đâu, làm gì. Nếu cúng cho bệnh viện, hãy chắc chắn nó đến được bệnh viện và giúp được bệnh nhân.

• Không bắt chước: Đừng cho vì thấy người khác cho. Hãy cho vì trái tim bạn bảo bạn cho.

• Không cạnh tranh: Đừng biến Bố Thí thành cuộc đua - Số tiền không quan trọng, tâm khi cho mới quan trọng.

Trì Giới - Động cơ phải đúng

Đức Pháp Vương cũng nhắc đến một vấn đề nghiêm trọng: có nhiều người xuất gia, trở thành tăng ni, nhưng với động cơ thế tục - để được kính trọng, để tránh đời, để có chỗ nương tựa khi về già. Ngài nói thẳng:

“Có nhiều, nhiều người như thế - họ có động cơ sai. Điều đó không được. 

Phải được làm với trái tim - với trái tim của sự giác ngộ.”

— Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Và không chỉ Trì Giới, tất cả Sáu Ba-la-mật đều như vậy. Động cơ (Bồ Đề Tâm) phải luôn luôn đặt lên trước. Chỉ khi đó, các công hạnh mới thật sự trở thành “Ba-la-mật” - tức là các công đức vượt bờ, đưa ta từ bờ sinh tử sang bờ giải thoát.

Không phải ĐIỀU bạn làm - mà là VÌ SAO bạn làm - mới quyết định đó có phải là Bồ Tát Hạnh hay không.

CÂU HỎI QUÁN CHIẾU

1.  Trong 7 ngày qua, bạn đã thực hành Bố Thí bao nhiêu lần? Bạn có thực sự làm với trái tim, hay chỉ vì thói quen?

2.  Động cơ thật sự của bạn khi thọ Bồ Tát Giới hôm nay là gì? Hãy thành thật với chính mình.

3.  Ba-la-mật nào trong sáu Ba-la-mật là yếu nhất của bạn hiện tại? Bạn có thể bắt đầu rèn luyện từ đó không?

(Trích ấn phẩm "Trái tim Bồ đề - Cẩm nang toàn diện cho Bồ tát mới" do Đức Gyalwang Drukpa trước tác)

Bài tiếp theo: Vì Sao Muốn Hành Bồ-tát Hạnh, Trước Hết Phải Rèn Bồ-đề Tâm Nguyện?

Đọc lại bài trước tại đây.