Bốn Cảnh Vô Thường — Khi Thái Tử Mở Mắt Nhìn Đời

"Vô thường không phải kẻ thù của chúng ta. Vô thường là vị thầy nghiêm khắc nhất của đời người."

Sau ngày Đản sinh, Thái Tử Tất Đạt Đa được vua cha Tịnh Phạn nuôi dưỡng trong ba tòa cung điện đầy hoa, nhạc và mỹ nữ. Vua cha ra lệnh: trong cung không được có người già, người bệnh; không được nhắc đến chữ "chết". Một thiên đường tại thế. Nhưng cũng là một chiếc lồng son.

Bốn lần ra cổng thành, Ngài thấy bốn cảnh:

LÃO - một cụ già lưng còng, tóc bạc, run rẩy chống gậy.

BỆNH - một người bệnh nằm rên la, thân thể tiều tuỵ.

TỬ - một đám tang đi qua, người chết khiêng trên giường tre.

SA MÔN - một bậc xuất gia bình an, đôi mắt trong sáng, nụ cười nhẹ giữa cõi nhân gian.

Ba cảnh đầu là ba cánh cửa mà mỗi sinh mệnh đều phải bước qua. Cảnh thứ tư là cánh cửa của hy vọng — vẫn có một con đường.

Quý đạo hữu thân mến, mỗi chúng ta cũng đang sống trong một cung điện. Cung điện không xây bằng vàng, mà xây bằng điện thoại, bằng công việc bận rộn, bằng những trang mạng xã hội cuộn mãi không ngừng. Chúng ta đẩy người già vào nhà dưỡng lão. Đẩy người bệnh vào phòng bệnh viện trắng toát. Nói về cái chết bằng những uyển ngữ - "đi xa", "ra đi" - như thể tránh gọi tên thì sẽ tránh được sự thật.

Rồi một ngày, cảnh đến với mình. Một người thân ngã bệnh. Một mái tóc đen bỗng điểm bạc. Một tờ kết quả khám sức khỏe làm tim ngừng đập.

Đó chính là cổng thành đang mở ra trước mặt mình. Câu hỏi không phải làm sao tránh được - bởi không ai tránh được. Câu hỏi là: khi cảnh ấy đến, ta sẽ phản ứng như Thái Tử Tất Đạt Đa, hay vội vàng chạy về cung?

Trong giáo lý Kim Cương Thừa, quán chiếu vô thường là pháp tu đầu tiên trong Bốn Pháp Chuyển Tâm. Không phải để gieo bi quan, mà để khơi dậy tâm cấp thiết - thân người khó được, vô thường gấp gáp, nhân quả không sai, luân hồi đầy khổ. Đó cũng là cánh cửa đầu tiên trên con đường giác ngộ.

Vạn pháp đều vô thường. Chính vì hoa sẽ tàn, sắc hoa hôm nay mới rực rỡ. Chính vì bữa cơm gia đình rồi cũng có ngày phải tan, mà bữa cơm tối nay là một báu vật. Chính vì ta cũng sẽ già, sẽ bệnh, sẽ chết, mà từng hơi thở vào ra ngay lúc này đây đều là một bài thơ.