Lời bạn nói có sức nặng hơn bạn nghĩ

Bài số 10 trong chuỗi 15 bài thực hành Bồ Đề Tâm cho người đi làm.

Một câu nói ra mất ba giây, nhưng có thể ở lại trong lòng người khác nhiều năm. Bồ đề tâm rất nhiều khi bắt đầu từ cái miệng.

Nhớ một câu ai đó nói với bạn nhiều năm trước mà tới giờ vẫn còn nhói không? Một lời chê của thầy cô, một câu cạnh khóe của người thân, một bình luận ác ý của người lạ. Nó nhỏ với họ, nhưng ở lại rất lâu trong bạn.

Giờ lật ngược lại: rất có thể bạn cũng đang gieo những câu như thế vào người khác mà không hay.

Cả ngày của người đi làm bây giờ chạy bằng lời: họp, chat, email, bình luận, story. Mỗi câu là một cơ hội - hoặc xoa dịu, hoặc làm đau. Mà phần lớn chúng ta nói trong vô thức, theo phản xạ.

Nhà Phật có một bộ lọc rất gọn cho lời nói, gồm mấy câu hỏi trước khi mở miệng (hoặc trước khi bấm gửi): Điều này có thật không? Có tử tế hay có ích không? Có đúng lúc không? Một câu vừa thật vừa tử tế vừa đúng lúc thì nên nói. Thiếu một vế, nên cân nhắc. Thiếu hai vế, tốt nhất im.

Cái bẫy lớn nhất là chuyện nói sau lưng. Buôn chuyện cho ta cảm giác gắn kết - cùng nhau "dìm" một người thứ ba thì tự nhiên thấy thân nhau hơn. Nhưng nó là thứ keo dán độc: nhóm nào dán nhau bằng chuyện nói xấu thì ai cũng ngầm hiểu, tới lượt mình vắng mặt cũng sẽ bị đem ra bàn.

Còn trên mạng, ô bình luận là một sân tập tuyệt vời. Cái người bạn sắp buông một câu cay nghiệt - bạn sẽ không bao giờ gặp họ nhưng họ vẫn là một con người có mẹ có cha, có một ngày tồi tệ. Gõ xong câu đó, thử đọc lại như thể nó sắp được nói thẳng vào mặt người thân của bạn.

Và đây là chỗ trớ trêu nhất: ta thường để dành giọng tử tế cho người lạ, còn cái giọng cộc cằn nhất thì dành cho người gần nhất — bố mẹ, người yêu, đồng đội. Người thương ta nhất lại hay nghe ta nói tệ nhất.

Một việc rất dễ mà ít ai làm: khen cụ thể và khen thường xuyên. "Phần em làm chỗ này chắc tay lắm" giá trị hơn nhiều một lời khen chung chung, và gần như chẳng tốn gì.

Thử một ngày "giữ miệng tử tế": trước mỗi câu định nói ra, dừng nửa giây chạy qua bộ lọc kia. Cuối ngày bạn sẽ thấy mình vừa nói ít đi, vừa nói ra những câu đáng giá hơn.

Mời các bạn đọc tiếp bài: Biến 8 tiếng đi làm thành con đường tu

Nếu muốn đọc lại bài trước, ấn vào đây.