Kỳ 2: Một phần ba đời người

Bạn đang đọc kỳ 2 trong chuỗi bài Nương Giấc Ngủ Về Nhà
Nếu sống đến 80 tuổi, chúng ta dành khoảng 25 năm để ngủ. Hai mươi lăm năm ấy, phần lớn mọi người coi như đã mất.

Ngủ là khoảng trống giữa hai ngày, là lúc không có gì xảy ra, là thứ ta chỉ nhớ đến khi mất nó. Nếu vài tuần qua quý vị đã thử cất điện thoại, nằm nghiêng bên phải và thở ra thật dài trước khi ngủ, thì quý vị đã bước lên bậc thềm đầu tiên của một con đường rất cổ xưa. Bài này xin kể về con đường ấy.

Một góc nhìn khác về giấc ngủ

Hơn 1.000 năm trước, ở Ấn Độ, có một vị học giả lừng danh tên là Naropa. Những gì Ngài chứng ngộ, Ngài trao lại thành một hệ thống thực hành gọi là Sáu pháp Yoga của Naropa. Chữ yoga ở đây không có nghĩa là các động tác thân thể, mà là con đường hợp nhất với bản tâm.

Từ Bậc Thành tựu giả Naropa, dòng giáo pháp ấy truyền sang Himalaya qua Đại dịch giả Marpa, rồi tới Đức Milarepa, và chảy không đứt đoạn đến các Truyền thừa ngày nay. Truyền thừa Drukpa là một trong những dòng gìn giữ trọn vẹn Sáu pháp ấy, và Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên chính là điểm tựa của dòng truyền thừa này tại Việt Nam. Những thực hành quý vị đang làm mỗi tối đều bắt nguồn từ dòng chảy ấy.

Điều đáng kinh ngạc là trong 6 pháp ấy, có những pháp diễn ra ngay trong lúc ta ngủ. Một trong số đó mang tên Yoga giấc mộng.

Các bậc Thượng sư nhìn giấc ngủ không như một khoảng trống. Các Ngài nhìn nó như một phòng thí nghiệm của tâm. Mỗi đêm, khi thiếp đi, tâm ta đi qua một tiến trình có lớp lang: các giác quan lần lượt khép lại, thế giới bên ngoài nhòa đi, dòng suy nghĩ lắng xuống, rồi giấc mộng khởi lên và dựng nên cả một thế giới có người, có cảnh, có vui buồn đầy đủ, mà ta tin là thật cho tới khi mở mắt.

Người biết quan sát tiến trình ấy sẽ hiểu tâm mình sâu hơn bất cứ lúc nào khác. Chuỗi bài sẽ trở lại với điều này ở chặng cuối.

Nhưng trước hết, phải ngủ được

Người ta không thể học bay khi chưa biết nằm yên. Trước khi tu tập bất cứ điều gì tinh tế trong giấc mộng, người thực hành phải học cách đưa tâm vào giấc ngủ một cách an hòa, sáng suốt và thiện lành. Đó là nền móng. Và nền móng ấy được xây bằng những vật liệu rất khiêm nhường mà quý vị đã bắt đầu dùng: một tư thế, một hơi thở, một âm thanh.

Rất nhiều người hôm nay không ngủ được. Tâm chạy suốt 16 tiếng ban ngày, đến đêm vẫn chưa chịu dừng. Ta tắt đèn nhưng không tắt được dòng suy nghĩ. Và ở đây, lời dạy của bậc thầy trùng khớp với kinh nghiệm của bất cứ ai từng mất ngủ: tâm không dừng bằng mệnh lệnh. Tâm dừng khi có chỗ nương.

Hai kỳ tới sẽ đi sâu vào hai chỗ nương ấy: thân và hơi thở, rồi chân ngôn. Điều duy nhất xin quý vị mang theo sau bài này là một cái nhìn mới. Đêm nay, khi nằm xuống, quý vị không rơi vào một khoảng trống. Quý vị đang bước vào 1/3 cuộc đời mình, và phần ấy hoàn toàn có thể trở thành con đường.

Thực hành đêm nay
Tiếp tục 2 việc của các tuần trước. Thêm 1 việc: trước khi nhắm mắt, khẽ tự nhủ “đêm nay tôi đi vào giấc ngủ một cách an lành”. Chỉ vậy thôi.

Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần, hoặc kèm theo ngáy to, ngưng thở khi ngủ hay buồn bã kéo dài, xin hãy đi khám thầy thuốc. Pháp và y cùng nâng đỡ con người, không loại trừ nhau.

Từ Đại Bảo Tháp: Bảo tháp là biểu tượng của tâm giác ngộ. Mỗi lần đứng trước Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên, ta được nhắc rằng tâm mình vốn có khả năng bình an và sáng tỏ, kể cả trong giấc ngủ.

Kỳ tới: Thân và hơi thở: đưa con ngựa khí về chuồng

Xem lại kỳ trước TẠI ĐÂY.