Nghệ thuật thứ nhất - Nhiễu tháp: đi vòng quanh một sự tĩnh lặng

Buổi sớm ở Tây Thiên, sương còn vương trên tán lá, người ta mời bạn làm một việc lạ lùng đến mức gần như vô lý với một người đi làm: đi vòng quanh ngọn tháp mà không đi đến đâu cả.

Cả đời ta đã quen với đường thẳng. Sáng lao ra khỏi nhà, tối lao về. Chốt xong việc này lại đuổi theo việc kia. Đường thẳng lúc nào cũng có một cái đích ở phía trước, và vì thế lúc nào cũng có cảm giác chưa tới, chưa đủ, chưa xong. Ta sống một đời của những mũi tên.

Nhiễu tháp dạy ta một hình khác. Một vòng tròn.

Bạn bước, chậm rãi, quanh ngọn tháp ba mươi bảy mét đứng lặng dưới chân núi. Vòng này nối tiếp vòng kia, không có vạch xuất phát, không có đích đến. Và trong cái đi mà chẳng đến ấy, một điều dịu dàng bắt đầu xảy ra. Bạn nhận ra ở giữa vòng tròn của mình luôn có một điểm không hề động đậy - ngọn tháp, tĩnh tại, cổ xưa, bất động. Bạn xoay quanh nó, còn nó thì không xoay theo bạn.

Và bạn chợt hiểu. Ngọn tháp ấy chính là hình ảnh của một điều ta đã đánh mất từ lâu: một trung tâm.

Tám ngọn gió cứ việc thổi ở vòng ngoài của cuộc đời. Được rồi mất, khen rồi chê, sướng rồi khổ - chúng là chu vi. Nhưng ở tâm điểm mỗi người vẫn có một chốn mà gió chẳng bao giờ chạm tới, cái chốn vẫn nguyên vẹn sáng trong dù mây đen hay mây trắng bay qua. Ta lầm tưởng mình là những đám mây, nên mây tan là ta tan theo. Nhiễu tháp lặng lẽ nhắc: con ơi, con vốn là bầu trời.

Cứ mỗi vòng đi, thử đặt xuống một điều. Vòng thứ nhất, buông một nỗi tiếc về cái đã mất. Vòng thứ hai, buông một niềm bám vào cái đang được. Vòng thứ ba, để một lời chê rơi khỏi lòng như chiếc lá rơi khỏi cành. Bạn không dập tắt được cơn gió nào cả - chưa ai dập được gió bao giờ - bạn chỉ đang tập tìm lại cái trục để xoay quanh nó mà không ngã.

Rồi mai này, giữa một cuộc họp căng như dây đàn, khi một lời nói chạm vào lòng tự ái và cả người bạn nóng bừng chực đứng dậy, đâu đó trong bạn sẽ khẽ vang lên nhịp bước sáng nay ở Tây Thiên. Và bạn thở. Và bạn không cần phải vượt sông.

Mới bạn đọc bài Nghệ thuật thứ hai - Thiền chân ngôn: một âm thanh để neo tâm