Vì sao nên cầu siêu cho các vong linh, cô hồn?

Thế gian quan niệm rằng: “Âm dương đồng nhất lý”. Lý ở đây là nguyên lý nhân quả, đời sống chúng sinh chính là do nghiệp quả của họ tạo ra. Cho nên cõi nào còn có sinh, già, bệnh, chết thì còn có khổ đau. Cõi âm hay cõi dương cũng thế. Nhưng cần phải hiểu rộng ra, con người sau khi chết sẽ tái sinh vào nhiều cảnh giới khác nhau. Thế giới con người chỉ là một trong mười pháp giới đang hiện hữu (Pháp giới của Phật, Bồ-tát, Duyên giác, Thanh văn, Trời, Người, A-tu-la, Địa ngục, Ngã quỷ và Súc sinh). Trong Kinh dạy, có 12 loại cô hồn khác nhau, đó là những người thuộc đủ các tầng lớp, thành phần trong xã hội sau khi mất đi mà thành. Đại văn hào Nguyễn Du từng viết trong tác phẩm “Văn tế thập loại chúng sinh” như sau:

Đường bạch dương bóng chiều man mác

Dặm đường lê lác đác sương sa

Lòng nào lòng chẳng thiết tha

Cõi dương còn thế nữa là cõi âm.

Trong trường dạ tối tăm trời đất

Có khôn thiêng phảng phất u minh

Thương thay thập loại chúng sinh

Hồn đơn phách chiếc lênh đênh quê người.

Loại cô hồn đầu tiên là “Tiền vương hậu bá chi lưu”, tức là những vị vua chúa các triều đại chết do chinh biến, soán chủ thay ngôi. Đó là những vị vua đang trong cảnh thái bình nhưng bỗng chốc chiến hạm kéo đến, binh mã dấy lên và thế là cơ nghiệp nát tan. Các vị này mất đi thành cô hồn với oán hận ngút ngàn:

Nào những bậc tính đường kiêu hãnh

Chí những toan vác gánh non sông.

Nhớ khi đương thuở cậy hùng

Ngày nay thế khuất, vận cùng, thật đau !

Ai ngờ đâu bão bùng một phút

Bỗng thấy mình thành đứa hèn ngu !

Vinh hoa gánh nặng oán thù

Máu tươi lai láng, thịt xương rã rời.

Phách vía đành lạc loài nheo nhóc

Quỷ không đầu oan khóc trong sương.

Đã hay thành bại là thường,

Mà u hồn biết bao giờ cho tan !

Thứ hai là loại cô hồn “Anh hùng tướng soái chi lưu”. Những tướng lĩnh anh hùng cái thế, lừng lẫy một thời, xông pha trận mạc, vào sinh ra tử nhưng rồi tử trận, máu nhuộm sa trường, thây phơi đồng nội.

Loại cô hồn thứ ba là “Văn thần tể phụ chi lưu”. Các quan chức hành chính huyện phủ, học hành đỗ đạt nhưng phụng mệnh phải nhậm chức xa nhà, chết nơi quê người đất khách:

Nào những bậc mũ cao áo rộng

Ngòi bút son phác bức phù vân!

Sách kinh chất cả rương đầy,

Đêm đêm thơ phú, ngày ngày văn chương.

Thịnh mãn lắm, ghét ganh càng lắm

Chung quy còn để nấm mồ xanh.

Người thân đã vắng sau vắng trước

Biết lấy ai bát nước nén hương

Cô hồn thất thểu bên đường,

Không duyên đâu dễ tìm phương khỏi nàn.

“Văn nhân cử tử chi lưu”, đây là loại cô hồn thứ tư. Các hàng sĩ tử sinh viên học sinh dẫu học hành nhiều, đêm ngày đèn sách nhưng khi công chưa thành, danh chưa toại nửa chừng đã yểu mạng:

Cũng có kẻ rắp cầu chữ Quý

Dấn thân vào thành thị lân la.

Mấy thu lìa cửa lìa nhà

Văn chương đã chắc đâu mà trí thân.

Dọc hàng quán phải tuần mưa nắng

Vợ con nào nuôi nấng khem kiêng

Vội vàng liệm sấp chôn nghiêng

Anh em, thiên hạ, láng giềng, người dưng.

Thứ năm là cô hồn “Ty y Thích tử chi lưu”. Một số vị Tăng sĩ, tuy ban đầu có chí xuất trần nhưng không đạt được mục đích của đời sống xuất gia. Chỉ đàm luận suông triết lý nhà Phật mà ít dụng công thực hành, không buông xả lại còn bám víu nên chẳng được siêu thoát.

Loại cô hồn “Huyền môn đạo sĩ chi lưu” là thứ sáu. Đây là những người tiên nhân, đạo sĩ đang trên hành trình tu tập nhưng đạo pháp chưa toàn, thiên tào chưa kịp ghi tên thì bốn đại vô thường, địa phủ đành ôm mối hận..

Loại cô hồn thứ bảy là “Tha hương khách lữ chi lưu”. Các thương gia xuôi ngược buôn bán rồi bỏ mạng trên đường kinh thương, không ít người trải qua bao bất trắc trên đường thủy, đường bộ:

Cũng có kẻ đi về buôn bán

Đòn gánh tre chín dạn hai vai

Gặp cơn mưa nắng giữa trời

Hồn đường phách sá lạc loài nơi nao.

Loại thứ tám là cô hồn “Trận vong binh tốt chi lưu” tức những binh sĩ tử nạn trong chiến tranh. Trong vòng binh lửa, bom đạn tơi bời, mạng người như cỏ rác, máu chảy đầu rơi, xương tan thịt nát.

Nào những kẻ bài binh bố trận

Đem mình vào cướp ấn nguyên nhung

Gió mưa thét rống đùng đùng

Dãi thây trăm họ làm công một người.

Khi thất thế tên rơi đạn lạc

Bãi sa trường thịt nát máu trôi

Bơ vơ góc bể chân trời

Nắm xương vô chủ biết vùi nơi nao!

Cô hồn thứ chín là “Huyết hồ sản nạn chi lưu”. Đó là những sản phụ và con chết trong khi vượt cạn. Sinh nở là thời khắc đau đớn và nguy hiểm, một số trường hợp gặp nạn dẫn đến tử vong:

Kìa những trẻ hãy còn tấm bé,

Lỗi giờ sinh lìa mẹ lìa cha.

Những người gieo giếng, thắt dây,

Nước trôi, lửa cháy, sa cây, gẫy cành.

Thứ mười là loại cô hồn “Sân ngoan bội nghịch chi lưu” tức những người bị báo chướng sinh nơi biên địa, đui điếc câm ngọng, chết vì tai nạn lao động, ghen tuông hay bị đầu độc. Bởi kiếp trước họ không tu hành, khinh khi Tam bảo, ngỗ nghịch đối với cha mẹ, tạo nhiều tội nghịch nên nay phải trả quả báo.

Loại cô hồn thứ mười một là “Quần thoa phụ nữ chi lưu”. Những cung phi mỹ nữ, hàng khuê các giai nhân, các mệnh phụ phu nhân gặp lúc thất thế lâm vào khốn cùng, chết thảm:

Nào những kẻ màn lan trướng huệ

Những cậy mình cung Quế Hằng Nga

Một phen thay đổi sơn hà

Mảnh thân chiếc lá biết là làm sao!

Lên lầu cao, xuống dòng nước chảy

Phận đã đành trâm gãy bình rơi

Khi sao đông đúc vui cười

Mà khi nhắm mắt không người nhặt xương!