Chương Chín: Nuôi dưỡng Bồ đề tâm

Chương Chín:

Nuôi dưỡng Bồ đề tâm

I. TÍNH CHẤT CỐT TỦY CỦA SỰ PHÁT TRIỂN BỒ ĐỀ TÂM

Tính chất này được định nghĩa rõ ràng trong abhisamayâlankâra (Trang nghiêm Chứng Đạo):

“Phát triển Bồ đề tâm có nghĩa là khát khao sự giác ngộ chân thực, viên mãn để làm lợi lạc chúng

sinh.”

II. CÁC LOẠI BỒ ĐỀ TÂM SIÊU VIỆT

Bồ đề tâm siêu việt được mô tả theo ba cách: bằng cách so sánh, theo các cấp độ và theo tính chất.

1. SO SÁNH

Cách thức để minh họa Bồ đề tâm, từ Bồ đề tâm của một con người cho tới Bồ đề tâm của một vị

Phật, được Đức Di Lặc giảng dạy trong Trang nghiêm Chứng Đạo:

“Có 22 ví dụ: đất, vàng, mặt trăng, lửa, một kho báu, một mỏ châu báu, một đại dương, một chày kim cương, một ngọn núi, thuốc men, một vị Thầy tâm linh tốt lành, một viên ngọc như ý, mặt trời, âm nhạc, một vị vua, kho bạc, một xa lộ, một con tuấn mã, một con suối vô tận, một cây đàn hạc, một con sông lớn và một đám mây.”

Mười hai so sánh này bao gồm sức mạnh chính yếu của Bồ đề tâm từ ước nguyện lúc ban đầu cho tới Pháp Thân tối thượng: chúng sẽ được trình bày trong phạm vi của năm giai đoạn của con đường.

1. Khi Bồ đề tâm được trang bị ước nguyện, nó giống như đất, là chất liệu đích thực để tạo thành nền móng cho mọi phẩm tính tốt lành.

2. Khi Bồ đề tâm được trang bị hứa nguyện (cam kết), nó như vàng: nó sẽ không thay đổi cho đến khi giác ngộ được thành tựu.

3. Khi Bồ đề tâm được trang bị hứa nguyện (cam kết) sâu xa, nó như một vầng trăng tròn dần: mọi phẩm tính đức hạnh sẽ tăng trưởng.

……………………………………..

Ba điểm ở trên tạo thành giai đoạn của những người sơ học, nghĩa là những tiết mục, thấp, trung bình và cao của giai đoạn tích tập (1)

4. Khi Bồ đề tâm được trang bị sự hợp nhất, nó như lửa, thiêu rụi những chướng ngại cho ba loại toàn trí (2) như thiêu đốt nhiên liệu.

……………………………………….

Điểm ở trên tượng trưng cho giai đoạn kết hợp.

………………………………………..

5. Khi Bồ đề tâm được trang bị bố thí ba la mật, nó như một kho báu vĩ đại mang lại sự mãn nguyện cho tất cả chúng sinh.

6. Khi Bồ đề tâm được trang bị trì giới ba la mật, nó như một mỏ châu báu, cung cấp nền tảng cho các phẩm tính quý báu.

7. Khi Bồ đề tâm được trang bị nhẫn nhục ba la mật, nó như một đại dương, không bị xao động bởi bất kỳ điều gì không mong muốn rơi vào nó.

8. Khi Bồ đề tâm được trang bị tinh tấn ba la mật, nó như một chày kim cương, mạnh mẽ bởi không bị bẻ gãy.

9. Khi Bồ đề tâm được trang bị thiền định ba la mật, nó như vua của những ngọn núi, nhờ các đối tượng của sự chú tâm nên không bị những xao lãng lay chuyển.

10. Khi Bồ đề tâm được trang bị trí tuệ ba la mật, nó như thuốc men làm an dịu các bệnh tật là những che chướng ô nhiễm và sự hiểu biết (phiền não chướng và sở tri chướng).

11. Khi Bồ đề tâm được trang bị phương tiện ba la mật, nó như một vị Thầy tâm linh tốt lành, không bao giờ suy giảm việc mang lại lợi lạc cho chúng sinh cho dù hoàn cảnh nào xảy ra.

12. Khi Bồ đề tâm được trang bị nguyện ba la mật, nó như một viên ngọc như ý, thành tựu mọi kết quả ta mong muốn.

13. Khi Bồ đề tâm được trang bị lực ba la mật, nó như mặt trời, đưa các đệ tử đến chỗ hoàn toàn thuần thục.

14. Khi Bồ đề tâm được trang bị trí ba la mật, nó như giai điệu của Pháp, mang lại cho các đệ tử Giáo pháp gây hứng khởi cho họ.

…………………………………..

Mười điểm được đề cập ở trên được tập hợp lại theo mười quả vị (cấp độ) Bồ Tát, từ quả vị thứ nhất “Cực Hỷ” cho tới quả vị thứ mười, theo đúng thứ tự. Các điểm trên bao gồm giai đoạn nội quán (quả vị thứ 1 tới thứ 7, các điểm 5-11) và giai đoạn trau dồi (quả vị 8-10, các điểm 12-14)

……………………………………

15. Khi Bồ đề tâm được trang bị sự tỉnh giác trong trẻo, nó làm lợi lạc chúng sinh như một vị vua đầy uy quyền, bởi năng lực của nó không bị trở ngại.

16. Khi Bồ đề tâm được trang bị điều tốt lành và trí tuệ, nó như một kho bạc, trở thành kho chứa của nhiều sự tích tập.

17. Khi Bồ đề tâm được trang bị các yếu tố dẫn đến giác ngộ, nó như một xa lộ vĩ đại, bởi ta đi trên con đường mà tất cả những đấng tôn quý đã đi.

18. Khi Bồ đề tâm được trang bị lòng đại bi và nội quán sâu xa, nó như một con tuấn mã, phóng thẳng đến mục tiêu mà không trệch hướng sang sinh tử hay niết bàn như sự an bình đơn thuần.

19. Khi Bồ đề tâm được trang bị đà ra ni và khả năng siêu việt (3), nó như một hồ chứa; mọi sự được học tập nhờ việc nghiên cứu hay ở mặt khác sẽ được lưu giữ và không bị phí phạm.

………………………..

Năm điều trên tạo thành con đường Bồ Tát đặc biệt (4).

20. Khi Bồ đề tâm được trang bị “vườn Pháp tuyệt đẹp”