Phần một: Nguyên nhân chính yếu - Chương một: Tinh túy giác ngộ

PHẦN MỘT:

NGUYÊN NHÂN CHÍNH YẾU

CHƯƠNG MỘT

TINH TÚY GIÁC NGỘ

Như chúng ta đã thấy, ta cần được giải thoát khỏi bản tính mê lầm của sinh tử và đạt được giác ngộ tối thượng. Tuy nhiên, ta có thể suy nghĩ một cách chính đáng: “Nếu tôi hay những người tầm thường như tôi cố gắng, thậm chí hết sức nỗ lực, làm thế nào chúng tôi có thể đạt được giác ngộ?” Thực ra, nếu người nào đó thực hành với nỗ lực to lớn, người ấy không thể không đạt được giác ngộ! Vì sao? – bởi mọi hình thức chúng sinh hữu tình, trong đó có chúng ta, đều sở hữu nguyên nhân chính yếu: trong chúng ta có tinh túy của sự giác ngộ. Trong sâmadhirâjasûtrâ (Tam Ma Địa Vương Kinh) (1) nói:

“Tinh túy giác ngộ (sugatagarbha) (2) hoàn toàn thấm đẫm tất cả chúng sinh.”

Trong mahâparinirvânasûtrâ (Kinh Đại Bát Niết Bàn) bản ngắn nói:

“Tất cả chúng sinh đều có tinh túy giác ngộ (tathâgatagarbha).(3)”

Ngoài ra, trong Kinh Đại Bát Niết Bàn bản dài nói:

“Giống như bơ hoàn toàn thấm đẫm sữa, tương tự như thế, tinh túy giác ngộ thấm đẫm tất cả chúng sinh.”

Trong mahâyâna-sûtrâlankâra (Đại Thừa Trang nghiêm Kinh Luận) cũng nói:

“Như thị (tathata) thì đồng nhất đối với tất cả và mỗi một chúng sinh”; nó là cái gì thuần tịnh. Vì thế bản tính giác ngộ (tathâgata) là tinh túy đích thực của tất cả chúng sinh.”

Các lý do khiến tất cả chúng sinh đều có tinh túy giác ngộ này là:

1. Dharmakâya (Pháp Thân), tính Không, thấm đẫm tất cả chúng sinh.

2. Tinh túy phổ quát (dharmata – Pháp tính), như thị (tathâta), thì không có sự phân biệt và

3. Tất cả chúng sinh đều có tiềm năng giác ngộ. (4)

Điều này cũng được nói đến trong mahâyanottaratantraśâstra (Mật điển Vô song):

“Mọi sinh loài luôn luôn có tinh túy giác ngộ bởi sự tỏa khắp của kâya (5) (thân) giác ngộ viên mãn, bởi sự không thể phân chia của chân tính của các sự việc (vạn pháp) và bởi sự hiện hữu của một tiềm năng.”

1. Hãy khảo sát lý do thứ nhất. Ta được biết là Pháp Thân thấm đẫm mọi chúng sinh. Phật là PhápThân và Pháp Thân là tính Không. Bởi tính Không là cái gì thấm đẫm tất cả chúng sinh nên tất cả chúng sinh đều có tinh túy của Phật quả.

2. Lý do thứ hai là tinh túy phổ quát – bản tính đích thực của các sự việc (của vạn pháp) thì không có sự phân biệt. Điều này có nghĩa là dù chúng sinh tốt hay xấu, lớn hay nhỏ, cao hay thấp, không có sự khác biệt giữa tinh túy phổ quát trong chư Phật và tinh túy phổ quát trong chúng sinh. Vì thế chúng sinh có tinh túy của chư Phật.

3. Lý do thứ ba là chúng sinh có tiềm năng thành Phật. Họ được nhận ra là có năm hình thức của tiềm năng Phật. Các tiềm năng này được tóm lược như sau:

“Những người có tiềm năng giác ngộ có thể được tóm tắt là thuộc về năm nhóm: những người bị cắt đứt (6) tiềm năng, những người có tiềm năng không rõ ràng, tiềm năng Thanh Văn, (7) tiềm năng Phật Độc giác (8) và tiềm năng Đại thừa. (9)”

1. Những người có tiềm năng “bị cắt đứt”

Những người này được mô tả bằng sáu đặc điểm – không có cảm thức về phẩm giá hay cảm thức xấu hổ, không có lòng bi mẫn v.v.. Đại sư Vô Trước vĩ đại đã nói về họ như sau:

• Mặc dù nhận ra những lỗi lầm của sinh tử, họ chẳng hề chán ngán.
• Mặc dù hiểu biết những phẩm tính của các bậc giác ngộ, họ không có chút niềm tin nào ở các ngài.
• Không có sự tự trọng (10)
• Hay một cảm thức xấu hổ (11)
• Và thậm chí không có chút xíu bi mẫn nào
• Thậm chí họ không cảm thấy hối tiếc về những hành vi bất thiện mà họ đắm mình trong đó.

Do bởi sáu khiếm khuyết này, họ hoàn toàn chưa sẵn sàng cho việc giác ngộ.”

Trong Đại Thừa Trang nghiêm Kinh Luận cũng nói:

“Chắc chắn là một số người chỉ dấn mình vào những ác hạnh. Một số thường xuyên hủy hoại những gì tốt đẹp. Những người khác thiếu những đức hạnh có lợi cho sự giải thoát. Họ thiếu tất cả những gì có thể là tốt lành ở một cách nào đó.”

 Mặc dù những người có những đặc điểm ở trên được coi là ‘có tiềm năng bị cắt đứt”, điều này ám chỉ họ phải trải qua một thời gian dài dằng dặc trong sinh tử nhưng không có nghĩa dứt khoát là họ đã bị chặt đứt mọi cơ hội để đạt được giác ngộ. Nếu nỗ lực, họ có thể đạt được giác ngộ. Về điều này mahâkarunâpundarîkasûtra (Kinh Đại Bi Liên Hoa) có nói:

“Ananda! Nếu có người thiếu sự thuần thục tâm linh để đạt được niết bàn tung một đóa hoa lên không trung trong khi chỉ nghĩ tưởng đến Phật quả, người ấy sẽ có kết quả là niết bàn. Ta quả quyết rằng người đó sẽ đạt được niết bàn và sẽ thể nhập cùng đích tối thượng của nó.”

2. Những người có tiềm năng không rõ ràng

Số phận của họ phụ thuộc vào hoàn cảnh. Những người tu tập dưới sự dạy dỗ của các vị Thầy Thanh Văn, nối kết với các Thanh Văn, tìm kiếm Kinh văn của Thanh Văn, hiện có tiềm năng Thanh Văn, thì hiển nhiên là sẽ thực sự trở thành các Thanh Văn. Cũng thế, những người gặp các hoàn cảnh liên quan đến Phật Độc giác hay Đại thừa sẽ đi theo con đường Phật Độc giác hay Đại thừa.

3. Những người có tiềm năng Thanh Văn (12)

Đây là những người sợ hãi sinh tử, tin tưởng ở Niết bàn nhưng ít lòng bi mẫn. Các Kinh điển nói: