Chương Mười ba: Trì Giới Ba la mật

Chương Mười ba

Trì Giới Ba la mật

Trì giới ba la mật được tóm tắt thành bảy phần: những quán chiếu về lỗi lầm của việc không trì giới và những phẩm tính của việc thực hành nó; tính chất thiết yếu của sự trì giới; các  phương diện khác nhau của việc trì giới; đặc điểm thiết yếu của mỗi phương diện; làm thế nào để phát triển năng lực trì giới; làm thế nào để việc trì giới được thuần tịnh và kết quả của việc trì giới.

1. QUÁN CHIẾU VỀ LỖI LẦM CỦA VIỆC KHÔNG TRÌ GIỚI VÀ NHỮNG PHẨM TÍNH CỦA VIỆC THỰC HÀNH NÓ

* Người sở hữu phẩm tính bố thí nhưng không có giới hạnh (1) sẽ không thể đạt được điều tốt đẹp nhất của những hiện hữu vật lý trong loài người hay các vị trời. Nhập Trung Đạo nói:

“Một người gãy đôi chân giới hạnh có thể có của cải nhờ sự bố thí nhưng sẽ rơi vào những cõi thấp.”

Hơn nữa, người thiếu giới hạnh sẽ không gặp được Phật Pháp. Kinh Giới Hạnh nói:

“Giống như người mù không thể nhìn thấy sắc tướng, người không có giới hạnh sẽ không gặp được Pháp.”

Tương tự như thế, người không có giới hạnh sẽ không thoát khỏi sự hiện hữu trong các cõi sinh tử. Cũng quyển Kinh trên nói:

“Cho dù cố gắng đến đâu chăng nữa, người không có chân không thể đi trên con đường. Cũng thế, người không có giới hạnh không thể giải thoát.”

Ngoài ra, người không có giới hạnh không thể đạt được giác ngộ bởi con đường dẫn đến Phật quả của họ không đầy đủ.

* Trái lại, người có các phẩm tính giới hạnh sẽ đạt được sự hiện hữu vật lý tốt đẹp nhất. Kinh Bát nhã Ba la mật Cô đọng trong các bài kệ nói:

“Nhờ sự tự chủ ta tránh được những hình thức của đời sống súc sinh và của tám trạng thái bất lợi và ta luôn luôn tìm được những trạng thái thuận lợi.”

Hơn nữa, nhờ giới hạnh ta sẽ thấu suốt nền tảng đích thực của mọi sự tuyệt hảo và hỉ lạc. Thư gởi một người bạn nói:

“Giới hạnh được giảng dạy như nền móng đích thực và là nền tảng cho mọi phẩm tính, giống như mặt đất là nền tảng cho mọi đời sống hữu tri và vô tri.”

Cũng thế, của cải giới hạnh thì giống như ta có một cánh đồng phì nhiêu ở đó việc thu hoạch dồi dào các phẩm tính có thể phát triển. Vì thế Nhập Trung Đạo nói:

“Như những phẩm tính tốt lành nở rộ trên cánh đồng giới hạnh, trái quả thu hoạch mỗi lúc một gần.”

Hơn nữa, người có giới hạnh sẽ thấy nó mở ra nhiều cánh cửa thiền định. Vì thế Kinh Nguyệt Đăng nói:

“Việc thành tựu thiền định sâu xa không vẩn đục là một phẩm tính lợi lạc xuất hiện nhờ giới hạnh vô cùng thanh tịnh.”

Ngoài ra, nhờ giới hạnh, mọi điều ta cầu nguyện sẽ được thành tựu. Vì thế Pitâputrasamâgamanasûtrâ (Kinh Cha và Con Gặp gỡ) nói:

“Nhờ bất kỳ giới hạnh nào ta tuân theo mà mọi điều ta cầu nguyện đều trở thành hiện thực.”

Hơn nữa, giới hạnh làm cho việc thành tựu giác ngộ tương đối dễ dàng. Cũng quyển Kinh trên nói:

“Bởi giới hạnh thanh tịnh mang lại rất nhiều phẩm tính lợi lạc, ta sẽ không gặp khó khăn trong việc thành tựu giác ngộ.”

Ngoài các lợi lạc trên, người trì giới còn nhận được những lợi lạc khác. Kinh Giới Hạnh nói:

“Khi giới hạnh đúng đắn, chư Phật xuất hiện và ta được diện kiến các ngài. Việc tuân giữ giới hạnh là sự trang điểm tốt lành nhất; một trạng thái tràn đầy hỉ lạc. Người có giới hạnh được cả thế gian tán thán.”

2. TÍNH CHẤT THIẾT YẾU CỦA SỰ TRÌ GIỚI

Trì giới có bốn tính chất chính yếu, được mô tả trong Bồ Tát Địa như sau:

“Ta nên biết tính chất thiết yếu của giới hạnh là có bốn đặc tính. Đó là gì? Đó là cần phải được  một người khác (2) chấp nhận một cách đúng đắn và thanh tịnh. Ý hướng của ta nên vô cùng thanh tịnh trong mọi phương diện. Nếu giới hạnh bị hư hỏng, ta cần phục hồi nó. Để ngăn ngừa giới hạnh bị hư hỏng, ta nên trau dồi thái độ tôn trọng nó và hết sức chánh niệm về nó.”

Bốn đặc tính được đề cập ở trên có thể được tóm tắt như bao gồm hai lãnh vực chính yếu: tuân thủ đúng đắn giới hạnh (đặc tính thứ nhất) và trì giữ đúng đắn giới hạnh (ba đặc tính sau).

3. CÁC PHƯƠNG DIỆN KHÁC NHAU CỦA SỰ TRÌ GIỚI

Trì giới có ba phương diện: giới hạnh như sự cam kết (các giới nguyện), giới hạnh như một tích tập đức hạnh thuộc về Pháp và giới hạnh như sự thành tựu hạnh phúc của chúng sinh. Phương diện thứ nhất củng cố tâm thức, phương diện thứ hai đưa các yếu tố của sự hiện hữu của ta đến chỗ thuần thục và phương diện thứ ba khiến cho chúng sinh đạt được sự thuần thục viên mãn.

4. ĐẶC ĐIỂM THIẾT YẾU CỦA MỖI PHƯƠNG DIỆN

4a. Giới hạnh của việc tuân giữ các giới nguyện

Điều này được giảng theo hai cách tổng quát và cụ thể.

4.a1. Các Giới nguyện Tổng quát của Phật giáo là bảy loại giới nguyện “biệt giải thoát” (prâtimoksa – giải thoát cá nhân). Bồ Tát Địa nói:

“Giới hạnh Bồ Tát liên quan tới việc từ bỏ ác hạnh có nghĩa là thọ nhận một cách đúng đắn một trong những giới nguyện biệt giải thoát (giải thoát cá nhân). Đó là Tỳ kheo (TT. dge.slong, Phạn: bhiksu), Tỳ kheo ni (dge.slong.ma, bhiksuni), Thức xoa ma na (dge.slob.ma, śiksamânâ),  Sa di (dge.tshul, śramanera), Sa di ni (dge.tshul.ma, śramanerikâ,), các giới luật nam cư sĩ (dge.bsnyen, upâsaka (3)), các giới luật nữ cư sĩ (dge.bsnyen.ma, upâsikâ)”

Các giới nguyện này bao gồm những khả năng cho những người theo đuổi đời sống tu sĩ và cư sĩ, khi thích hợp. Những cam kết ở trên khiến ta từ bỏ việc làm hại chúng sinh và từ bỏ sự dính mắc vào những điều tạo thành nền tảng đích thực cho việc làm hại chúng sinh. Các giới nguyện Prâtimoksa – “biệt giải thoát” (giải thoát cá nhân) - khiến ta từ bỏ điều xấu ác, cho phép những người bình thường làm việc để đạt được hạnh phúc của riêng mình và tạo thuận lợi cho chư vị Bồ Tát làm việc vì chúng sinh. Nârâyanapariprrchâsûtrâ (Kinh Narayana Vấn thỉnh) nói:

“Giới hạnh không được tuân giữ để có địa vị vương giả; cũng không được tuân giữ để có tái sinh cao cấp; cũng không được tuân giữ để đạt được địa vị trời Đế Thích hay Phạm Thiên; cũng không được tuân giữ để có của cải; cũng không được tuân giữ để được khỏe mạnh v.v.. Tương tự như vậy giới hạnh không được tuân giữ vì sợ hãi những kinh hoàng của sự tái sinh trong địa ngục; cũng không được tuân giữ bởi sợ hãi tái sinh trong trạng thái súc sinh; cũng không được tuân giữ vì sợ hãi những thế giới khủng khiếp của Thần Chết. Giới hạnh được tuân giữ không phải vì những lý do này mà là để an lập bản thân trong Phật đạo, để có thể nỗ lực cho sự an lành và hạnh phúc của tất cả chúng sinh.”

4.a2. Các Giới nguyện Phật giáo Cụ thể Trong truyền thống bắt nguồn từ Đạo sư Śantideva (Tịch Thiên), phù hợp với những điều được giảng dạy trong Âkâśagarbhasûtra (Kinh Tinh túy của Không gian), đó là:

“Ba sa sút gốc (vi phạm gốc) cụ thể đối với các vị vua, năm sa sút gốc đối với các thượng thư và tám sa sút gốc đối với các Sa di. Tất cả tạo thành mười tám điều nhưng bởi có sự nhân đôi nên trong thực tế thì có 14 điều được điều phục:

1. trộm cắp những gì thuộc về Tam Bảo,

2. Ép buộc người khác từ bỏ Giáo Pháp

3. Mặc dù giới hạnh của một tu sĩ có thể không hoàn hảo, giữ y áo của người ấy, đánh đập, giam cầm hay buộc người ấy từ bỏ những cam kết,

4. Phạm một trong năm hành động tệ hại nhất (4),

5. Bám chấp vào triết học sai lạc (tà kiến) và

6. Hủy hoại các thị trấn v.v..

Trong những điều trên, điều 1 tới 5 là những sa sút gốc đối với một vị vua và từ điều 1 tới điều 4 và điều 6 là những sa sút gốc đối với một thừa tướng. Tám ác hạnh cụ thể của các Sa di là:

1. Nói về tánh Không với những người không được chuẩn bị thích đáng,

2. Làm những người đã bước vào con đường dẫn đến Phật quả quay lưng với sự giác ngộ viên mãn,

3. Thực hành Đại thừa nhưng hoàn toàn từ bỏ các giới luật biệt giải thoát,

4. Tin tưởng rằng việc tu tập các thừa không mang lại sự tiệt trừ tham muốn v.v.. và làm cho

người khác tin như thế,

5. Ca tụng những phẩm tính của mình và chê bai phẩm tính của những người khác,

6. Bởi tìm kiếm sự ngợi khen, tôn kính hay danh tiếng, giả bộ là mình hiểu biết tánh Không trong khi thực ra mình không hiểu,

7. Đã cam kết làm điều đức hạnh và sau đó không giữ lời hứa hay cúng dường Tam Bảo rồi lấy lại các món cúng dường đó và

8. Từ bỏ việc thiền định và thể nhập thực tại tối thượng để thực hành các trì tụng có tính chất nghi lễ. Những điều ở trên là các sa sút gốc và là nguyên nhân chính yếu để chúng sinh rơi vào các địa ngục vĩ đại.

Trong truyền thống của Dharmakirti, phù hợp với những điều được nói trong Bồ Tát Địa: “Ta được dạy rằng cần phải từ bỏ bốn loại hành động, điều này có thể so sánh với một chiến trường nơi ta bị đánh bại, và 46 loại tà hạnh.” Bốn hành động giống như một nơi bại trận được mô tả trong bản văn Samvaravimśaka “Hai mươi Giới nguyện,” là một bản tóm tắt của Bồ Tát Địa