Khổ tâm và vô tâm

Khổ tâm và vô tâm
 
Một thời, Thế Tôn trú ở Kosala, dạy các Tỷ kheo:
 
- Thành tựu với sáu pháp, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo ngay trong hiện tại sống đau khổ, hiềm hận, có ưu não, có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, chờ đợi là ác thú. Thế nào là sáu?
 
Với dục tầm, với sân tầm, với hại tầm, với dục tưởng, với sân tưởng, với hại tưởng. Thành tựu với sáu pháp này, các Tỷ kheo, Tỷ kheo ngay trong hiện tại sống đau khổ, hiềm hận, có ưu não, có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, chờ đợi là ác thú. Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo ngay trong hiện tại sống an lạc, không hiềm hận, không ưu não, không nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, chờ đợi là thiện thú.
 
Với xuất ly tầm, với vô sân tầm, với bất hại tầm, với xuất ly tưởng, với vô sân tưởng, với bất hại tưởng. Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo ngay trong hiện tại sống an lạc, không hiềm hận, không ưu não, không nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, chờ đợi là thiện thú.
 
(ĐTKVN, Tăng Chi Bộ III, chương 6, phẩm A la hán, phần Khổ, VNCPHVN ấn hành, 1996, tr.240)

Lời bàn:
 
Tầm và tưởng là những hoạt động của tâm, sinh khởi khi sáu căn tiếp xúc với sáu trần. Tư duy về dục lạc, về ham muốn sắc, thanh, hương, vị và xúc chính là dục tầm. Sân tầm là tư duy về các đối tượng mà mình không ưa, gây bực bội và chán ghét. Tư duy về sự gây tổn hại, tàn hại cho mình và người chính là hại tầm. Cùng với các tưởng như dục tưởng, sân tưởng và hại tưởng là những tác nhân gây đau khổ, phiền lụy cho chúng sinh.
 
Khi nội tâm không bình an, bị khuấy động bởi tham dục, giận dữ và tàn hại thì khổ đau xuất hiện. Khổ tâm chính là một trong những nỗi khổ lớn của con người. Thậm chí nỗi khổ tâm tàn phá sức khỏe và tinh thần gấp nhiều lần so với nỗi khổ về thân xác. Vì thế phải nhanh chóng chuyển hóa những tâm địa xấu ác để tinh thần được thanh thản, sống vui an lạc.
 
Luôn thiết lập chánh niệm và xả ly dục sân hại, hướng tư duy đến từ bỏ, không hận thù bực tức, không gây tổn hại cho mình và người. Quán sát sự nguy hiểm của dục, sân, hại tầm và dục, sân, hại tưởng đồng thời an trú vô dục, vô sân, vô hại là cách nuôi dưỡng tâm hồn mát mẻ và tịnh lạc. Khi tâm được thảnh thơi, không đau khổ ưu phiền thì cuộc sống được cải thiện và từng bước thăng hoa.
 
“Tâm tịnh tức độ tịnh”, vì thế, chuyển hóa tâm là một trong những vấn đề trọng yếu của tu tập. Muốn an bình và hạnh phúc thì trước hết tâm tư phải bình an. Tâm an tịnh là chất liệu quan trọng để thiết lập hạnh phúc trong hiện tại. Người con Phật phải tự thân chứng đạt hạnh phúc chứ không cầu xin ân điển từ các đấng thiêng liêng. Để đạt được điều ấy, nỗ lực tu tập của tự thân loại bỏ các tâm niệm về dục sân hại là căn bản và cần yếu nhất.

____________

(*) Đại tạng kinh Việt Nam

(**) Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam

(Trích "Lời Phật dạy trong Kinh tạng Nikàya"
HT. Thích Quảng Tánh
Nguồn: Nhà Xuất Bản Tôn Giáo)
Sự kiện
Kính mời quý Phật tử đăng ký tham gia khoá tu Tam Bộ Tài Bảo Thiên được tổ chức vào ngày rằm (15 âm lịch) hàng tháng tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên Đây là cơ hội quý báu để nhận khẩu truyền trực tiếp, tu tập đúng pháp và gieo trồng phước báu viên mãn cho bản thân và gia đình! Ý nghĩa khoá tu Tam Bộ Tài Bảo Thiên thù thắng Ngũ bộ Tài Bảo Thiên là sự hiện hóa của ngũ phương ngũ Phật, chúng ta gọi là Ngũ Trí Như Lai, nêu biểu sự điều phục năm phiền não là tham lam sân giận si mê kiêu mạn và nghi ngờ: Mỗi vị Tài Bảo Thiên tương ứng với phương vị, màu sắc và năng lực hộ trì đặc biệt • Bạch Tài Bảo Thiên - thân sắc trắng, hiện thân của Đức Phật Tỳ Lô Giá Na: ban gia trì chặn đứng khổ đau nghiệp xấu chướng ngại, giúp chúng sinh phát khởi lòng bồ đề, tăng trưởng giàu có phồn thịnh • Hoàng Tài Bảo Thiên - thân sắc vàng, tương ứng Nam Phương Bảo Sinh Phật: giúp hóa giải khó khăn tài chính, gia trì phúc lộc • Hắc Tài Bảo Thiên - Ngài là hóa thân uy mãnh của Đức Phật A SúcBệ: ngài ban gia trì của cải hạnh phúc, bất kỳ điều ước nguyện nào cũng đều được viên mãn Lưu ý quan trọng: để có thể thực hành pháp tu Tam Bộ Tài Bảo Thiên, Phật tử cần phải đón nhận khẩu truyền trực tiếp trong khoá tu tại Đại Bảo Tháp (được tổ chức vào ngày rằm, 15 âm lịch hàng tháng) và tu tập theo sự hướng dẫn. Những ai tinh tấn tu tập pháp tu Ngũ Bộ Tài Bảo Thiên chắc chắn sẽ thành tựu những công đức, phước đức thế gian và cuối cùng thành tựu giác ngộ tối thượng. Ý nghĩa cầu siêu phả độ gia tiên Cầu tức là cầu nguyện, siêu có nghĩa là thoát. Cầu siêu có nghĩa là cầu nguyện để ông bà cha mẹ, cửu huyền thất tổ của mình, nếu giờ này còn đang lưu lạc ở địa ngục, ngã quỷ, súc sinh thì sẽ được siêu thoát, được giải phóng khỏi cảnh giới khổ đau để sinh về cõi Tịnh độ của Đức Phật A Di Đà.
Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên (Đại Đình, Phú Thọ)
Thứ hai, ngày 23 tháng 11 năm 2026
1
Ngày
:
05
Giờ
:
11
Phút
Đăng ký sự kiện

Lịch tu tập tháng 11 năm 2026 tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên

Quý đạo hữu hoan hỷ lưu lại lịch, lên kế hoạch tham dự và chia sẻ tới người thân, bạn bè:

  • 17/11 (Thứ ba) Đại đàn Cầu an - Pháp hội Dược Sư
  • 19/11 (Thứ năm) Khóa tu Liên Hoa Sinh & Khoá tu Hộ Pháp Mahakala
  • 23/11 (Thứ hai) Khóa Lễ cầu siêu độ chư Hương linh & Khóa tu Quan Âm- Tam bộ Tài Thiên
👉 Xem lịch chi tiết và đăng ký tham dự tại đây